Dywizjon 303

Czas, miejsce i punkt wyjścia

Tło i przestrzeń wydarzeń

Wielka Brytania w czasie bitwy o Anglię, lato i jesień 1940; Lotnisko Northolt koło Londynu, baza bojowa dywizjonu; Lotnisko Leconfield, miejsce odpoczynku dywizjonu po intensywnych walkach; Niebo nad południową Anglią i kanałem La Manche; Londyn i jego dzielnice w okresie niemieckich nalotów dziennych.

Początek historii i zawiązanie akcji

Po klęsce kampanii polskiej 1939 wielu polskich pilotów przedostało się przez Francję do Wielkiej Brytanii, gdzie mieli kontynuować walkę z Niemcami po stronie aliantów. Dywizjon 303 utworzono w lipcu 1940, a na lotnisko Northolt dotarł 2 sierpnia 1940 jako jedna z polskich jednostek zwalczanych w Royal Air Force.

Przebieg wydarzeń i węzłowe wątki

Utworzenie dywizjonu

W lipcu 1940 w Blackpool, a następnie od 2 sierpnia na lotnisku Northolt, zorganizowano polski dywizjon myśliwski z weteranów kampanii wrześniowej, przydzielając im brytyjskich dowódców.

Szkolenie na samolotach Hurricane

Polscy piloci przechodzili przeszkolenie na myśliwcach Hawker Hurricane i oswajali się z brytyjskimi procedurami, formacjami i radiową łącznością w języku angielskim.

Pierwsze alarmowe starty

24 sierpnia 1940 dywizjon po raz pierwszy wystartował na alarm, lecz nie doszło do kontaktu z wrogiem, co zwiększało frustrację wyczekujących walki lotników.

Pierwsze zwycięstwo Paszkiewicza

30 sierpnia 1940 porucznik Ludwik Paszkiewicz podczas lotu treningowego zaatakował i zestrzelił niemiecki samolot, czym wywołał decyzję o ogłoszeniu jednostki operacyjną.

Pierwsza walka dywizjonu

31 sierpnia 1940 dywizjon stoczył pierwszą operacyjną walkę nad Kentem, zgłaszając cztery pewne i dwa prawdopodobne zwycięstwa nad niemieckimi myśliwcami.

Walki nad Dover

Na początku września 1940 jednostka walczyła nad Dover i wybrzeżem, zgłaszając kolejne zwycięstwa, a zarazem notując pierwsze przymusowe lądowania i rannych.

Czarny dzień 6 września

6 września 1940 skład dywizjonu podczas wznoszenia wpadł w zasadzkę myśliwców wroga: kilku pilotów zostało rannych, a major Krasnodębski uległ ciężkim oparzeniom i opuścił jednostkę.

Urbanowicz przejmuje dowództwo

Po ranach Krasnodębskiego dowództwo polskiego składu przejął kapitan Witold Urbanowicz, który prowadził dywizjon w najcięższych walkach następnych tygodni.

Obrona Londynu 7 września

7 września 1940, gdy niemieckie naloty przeniosły się na Londyn, dywizjon zwalczył formacje bombowców nad stolicą, odnosząc kilkanaście zwycięstw, ale też tracąc rannych pilotów.

Śmierć Cebrzyńskiego i Wojtowicza

11 września 1940 w walce na południe od Londynu polegli porucznik Arsen Cebrzyński i sierżant Stefan Wojtowicz, co pokazało, jak wielka jest cena sukcesów jednostki.

Szczyt bitwy 15 września

15 września 1940, w kluczowym dniu bitwy nad Londynem, dywizjon walczył kilkakrotnie i zgłosił kilkanaście zwycięstw, przy stratach zabitych i rannych we własnych szeregach.

Epizod Karubina bez amunicji

Sierżant Karubin, wyczerpawszy amunicję, nie zawrócił, lecz zbliżył się do niemieckiego myśliwca tak blisko, że jego pilot w panice spadł nisko i rozbił się o ziemię.

Kolejne wielkie walki nad Hampshire

26 i 27 września 1940 dywizjon walczył z dużymi formacjami bombowców i myśliwców, zgłaszając kilkanaście zwycięstw, ale tracąc rozbite samoloty i zabitych: porucznika Paszkiewicza i sierżanta Andruszkowa.

Śmierć Frantiska

8 października 1940 Josef Frantisek, najskuteczniejszy pilot dywizjonu z 17 zwycięstwami, zginął w katastrofie podczas lotu niebojowego, co wstrząsnęło całą jednostką.

Śmierć Januszewicza

5 października 1940 w walce nad ujściem Tamizy polegał kapitan Wojciech Januszewicz, kolejny doświadczony pilot, którego śmierć dokonał kalwarii ofiar jednostki.

Wycofanie na odpoczynek do Leconfield

11 października 1940 dywizjon został wycofany do Leconfield, kończąc udział w bitwie o Anglię z liczbą 126 zgłoszonych zestrzeleń i stratą 18 samolotów Hurricane, siedmiu zabitych i pięciu ciężko rannych.

Rezonans książki w okupowanej Polsce

Wydany w 1942 reportaż dotarł do okupowanej Polski, gdzie tajne wojskowe wydawnictwo drukowało go w Warszawie w 1943, a także pojawiły się kolejne wydania podziemne, czyniąc z książki symbol ducha walki.

Finał i rozwiązanie

Finałowe rozstrzygnięcie

Reportaż domyka się wycofaniem dywizjonu na odpoczynek do Leconfield 11 października 1940 i refleksją autora nad znaczeniem bitwy: dywizjon kończy walkę jako jedna z najskuteczniejszych jednostek myśliwskich, ale jej sukces został okupiony śmiercią wielu młodych pilotów, a Fiedler zamknął relacje pod wrażeniem wydarzeń, które sam obserwował.