Przejdź do treści
Lektury Polskie Kanon CKE 2026/2027
Menu
Arkusze CKE
Liceum PR Dramat Epoka: Współczesność 1992 r. Zakres: Całość Lektura obowiązkowa

Antygona w Nowym Jorku

Janusz Głowacki

tragifarsa, polski dramat współczesny w dwóch aktach i szesnastu scenach, swobodna wariacja na temat tragedii Antygona Sofoklesa

6
Bohaterów
12
Wydarzeń fabuły
9
Motywów literackich
18
Pytań w quizie

Opracowanie w wersji 1 · aktualizacja 26.09.2026 · jak powstają opracowania

Streszczenie w pigułce

Widz poznaje bezdomnych bohaterów siedzących na ławce w Tompkins Square Park w ciągu jednej nocy oraz ich środowisko zdominowane przez chłód, głód i obecność policji. Finał przynosi absurdalny pogrzeb i tragiczny epilog: wykradzione z kostnicy zwłoki okazują się ciałem przypadkowego mężczyzny, ale Anita nie rozpoznaje pomyłki i celebruje pogrzeb ukochanego przy ciele obcego człowieka.

Streszczenie szczegółowe

Czas, miejsce i punkt wyjścia

Tło i przestrzeń wydarzeń

Tompkins Square Park w Nowym Jorku, gdzie w ciągu jednej nocy rozgrywa się cała akcja dramatu; środowisko ludzi bezdomnych mieszkających w parku, w tym bezdomni emigranci z Europy Wschodniej i Portoryka; kostnica miejska i molo na Bronxie, do którego zwożone są trumny bezdomnych z całego Nowego Jorku.

Początek historii i zawiązanie akcji

Akcja dramatu rozgrywa się w ciągu jednej nocy w nowojorskim parku Tompkins Square, w środowisku ludzi bezdomnych, w tym emigrantów. Głównymi bohaterami są bezdomni: Sasza, rosyjski emigrant pięćdziesięciolatek; Anita, bezdomna Portorykanka około czterdziestki; Pchełka, czterdziestoparoletni bezdomny Polak; oraz Policjant.

Przebieg wydarzeń i węzłowe wątki

Ekspozycja świata parku

Widz poznaje bezdomnych bohaterów siedzących na ławce w Tompkins Square Park w ciągu jednej nocy oraz ich środowisko zdominowane przez chłód, głód i obecność policji.

Anita wypytuje Saszę o Johna

Anita wypytuje Saszę o swojego ukochanego Johna i dowiaduje się, że nie żyje oraz że jego zwłoki mają zostać pochowane jak zwłoki człowieka wyjętego spod prawa.

Decyzja o godnym pochówku

Oburzona Anita postanawia dopilnować, by John został pochowany z należytym szacunkiem w parku; dla realizacji celu trzeba wykraść zwłoki z kostnicy miejskiej.

Spory i opowieści bohaterów

Bohaterowie rozmawiają o prawach ulicy i hierarchii świata bezdomnych; Sasza opowiada o swojej przeszłości w Związku Radzieckim, utracie żony, mieszkania i pracy, mieszając prawdę z konfabulacją.

Monologi Policjanta

Akcję przerywają monologi Policjanta zwracane wprost do widowni, w których funkcjonariusz przedstawia oficjalną narrację o pracy policji i przesłuchiwaniach w parku, pełniąc funkcję odpowiednika chóru antycznego.

Pchełka jako zwiadowca

Pchełka wielokrotnie wraca z informacjami o miejscu, w którym znajdują się zwłoki Johna, komplikując sytuację, aż pada nieprzytomny z wyczerpania i głodu.

Postanowienie wyprawy do kostnicy

Sasza decyduje się pomóc Anicie, pakuje swoje rzeczy i upija się dla odwagi, choć ostatecznie nie jest w stanie w pełni zrealizować zamierzonej misji.

Wyprawa na molo na Bronxie

Sasza i Pchełka udają się na molo na Bronxie, do miejsca, do którego zwożone są trumny bezdomnych z całego Nowego Jorku, aby wykraść ciało Johna.

Pomyłka przy zwłokach

Mężczyźni zabierają niewłaściwe zwłoki, bo zamiast ciała Johna wynoszą ciało przypadkowego mężczyzny; pomyłka staje się gorzkim symbolem anonimowości bezdomnych.

Reakcja bohaterów na pomyłkę

Załamany Sasza nie wie, jak powiedzieć Anicie o pomyłce, a Pchełka komentuje sytuację cynicznym wnioskiem, że lepszy jakiś trup niż żaden.

Pogrzeb przy ciele obcego

Anita nie rozpoznaje pomyłki i z radością organizuje skromny pogrzeb, celebrując pamięć ukochanego przy ciele zupełnie obcego człowieka.

Epilog po pięciu latach

Pięć lat po wydarzeniach głównych park zostaje otoczony ogrodzeniem, zakończenie podaje dane o liczbie bezdomnych w Ameryce, a Anita, próbując przedostać się na teren parku, wiesza się na głównej bramie.

Finał i rozwiązanie

Finałowe rozstrzygnięcie

Finał przynosi absurdalny pogrzeb i tragiczny epilog: wykradzione z kostnicy zwłoki okazują się ciałem przypadkowego mężczyzny, ale Anita nie rozpoznaje pomyłki i celebruje pogrzeb ukochanego przy ciele obcego człowieka. Pięć lat później park zostaje otoczony ogrodzeniem, zakończenie podaje dane o liczbie bezdomnych w Ameryce, a Anita wiesza się na głównej bramie, próbując przedostać się na teren parku.

Bohaterowie utworu

6 postaci

Anita

Główny bohater

Bezdomna Portorykanka około czterdziestego roku życia

Współczesna Antygona dramatu, która po śmierci ukochanego Johna desperacko walczy o jego godny pochówek i nie uznaje prawa odmawiającego jej tego gestu.

Cechy i działania:
  • • Jej ukochany John zmarł na atak epilepsji w parku.
  • • Postanawia dopilnować, by John został pochowany z należytym szacunkiem w parku.
  • • Nie rozpoznaje pomyłki przy zwłokach i celebruje pogrzeb przy ciele obcego człowieka.
  • • W epilogu, pięć lat później, popełnia samobójstwo na głównej bramie otoczonego ogrodzeniem parku.

Sasza

Główny bohater

Bezdomny pięćdziesięcioparoletni rosyjski Żyd i emigrant, były człowiek radzieckiego świata, obecnie alkoholik

Pomaga Anicie w wykradzeniu zwłok z kostnicy, łącząc cynizm z resztkami człowieczeństwa.

Cechy i działania:
  • • Wspomina ojca oficera Armii Czerwonej i swoje dawne życie w Związku Radzieckim.
  • • Twierdzi, że życie na ulicy ma swoje prawa i hierarchię.
  • • Miesza prawdę z konfabulacją, co jest mechanizmem obronnym po traumie.
  • • Decyduje się pomóc Anicie i upija się dla odwagi przed wyprawą do kostnicy.

Pchełka

Główny bohater

Czterdziestoparoletni bezdomny Polak, przyjaciel Saszy

Postać komiczna i tragiczna zarazem, nosiciel informacji o zwłokach i głos cynicznej mądrości ulicy.

Cechy i działania:
  • • Siedzi razem z Saszą na ławce w parku, dzieląc trudy bezdomnego życia.
  • • Wielokrotnie przynosi wieści o miejscu pobytu zwłok, komplikując sytuację.
  • • Pada nieprzytomny z wyczerpania i głodu.
  • • Komentuje pomyłkę przy zwłokach stwierdzeniem, że lepszy jakiś trup niż żaden.

Policjant

Postać drugoplanowa

Funkcjonariusz reprezentujący władzę i porządek społeczny

Jego monologi zwracane wprost do widowni pełnią funkcję odpowiednika chóru antycznego i głosu oficjalnej narracji systemu.

Cechy i działania:
  • • Przerywa akcję dramatu monologami zwracanymi bezpośrednio do widowni.
  • • Opowiada o pracy policji, przesłuchiwaniach ludzi w parku i działaniach wobec bezdomnych.
  • • Pełni funkcję odpowiednika chóru antycznego, komentując wydarzenia i wprowadzając dystans.

John

Główny bohater

Zwłoki bezdomnego, ukochanego Anity, który zmarł na atak epilepsji w parku

Spór o jego godny pochówek uruchamia całą fabułę i odpowiada sporowi o ciało Polinika w tragedii Sofoklesa.

Cechy i działania:
  • • Zmarł na atak epilepsji w parku.
  • • Miał zostać pochowany jak człowiek wyjęty spod prawa, bez godnego pogrzebu.
  • • Anita podejmuje desperacką próbę odzyskania jego ciała z kostnicy miejskiej.
  • • Przy jego pogrzebie ostatecznie okazuje się, że wykradzione zwłoki należały do przypadkowego człowieka.

Nieznany bezdomny (Trup)

Postać drugoplanowa

Ciało przypadkowego zmarłego bezdomnego wykradzione z kostnicy przez Pchełkę i Saszę zamiast Johna

Niemy bohater dramatu leżący na scenie w parku, którego Anita uroczyście chowa pod ławką.

Cechy i działania:
  • • Jego ciało zostaje omyłkowo wykradzione z kostnicy miejskiej zamiast zwłok Johna.
  • • Staje się obiektem ceremonii pogrzebowej odprawionej w nocy przez Anitę w parku.
  • • Obecność obcych zwłok symbolizuje całkowitą anonimowość i zatarcie tożsamości ludzi bezdomnych w metropolii.

Relacje między bohaterami

Kto z kim jest powiązany i co z tego powiązania wynika dla fabuły.

Mapa pokazuje strukturę powiązań - każda linia to jedna relacja opisana niżej.

Anita Policjant Sasza Bezdomni Z Pa… John Pchełka
Anita - John

miłość i wierność pośmiertna: Anita mówi o ukochanym z ogromnym żarem i poświęca całą akcję dramatu walce o jego godny pochówek

Sasza - Anita

solidarność wykluczonych: Sasza wierzy w opowieść Anity o miłości do Johna i mimo cynizmu oraz własnej bezradności podejmuje się pomocy w wykradzeniu zwłok

Sasza - Pchełka

przyjaźń towarzyszy niedoli: obaj siedzą na ławce w parku, dzieląc trudy bezdomnego życia i wspólnie wyprawiają się na molo na Bronxie

Policjant - Bezdomni Z Parku

represja i obcość instytucji: policja przesłuchuje ludzi w parku i systematycznie przegania bezdomnych, traktując ich jako problem porządkowy

Anita - Policjant

konflikt jednostki z prawem systemu: gest walki Anity o pochówek stawia ją po stronie prawa jednostki, wbrew oficjalnej narracji reprezentowanej przez monologi Policjanta

Plan wydarzeń

12 punktów
1

Ekspozycja świata parku

Widz poznaje bezdomnych bohaterów siedzących na ławce w Tompkins Square Park w ciągu jednej nocy oraz ich środowisko zdominowane przez chłód, głód i obecność policji.

2

Anita wypytuje Saszę o Johna

Anita wypytuje Saszę o swojego ukochanego Johna i dowiaduje się, że nie żyje oraz że jego zwłoki mają zostać pochowane jak zwłoki człowieka wyjętego spod prawa.

3

Decyzja o godnym pochówku

Oburzona Anita postanawia dopilnować, by John został pochowany z należytym szacunkiem w parku; dla realizacji celu trzeba wykraść zwłoki z kostnicy miejskiej.

4

Spory i opowieści bohaterów

Bohaterowie rozmawiają o prawach ulicy i hierarchii świata bezdomnych; Sasza opowiada o swojej przeszłości w Związku Radzieckim, utracie żony, mieszkania i pracy, mieszając prawdę z konfabulacją.

5

Monologi Policjanta

Akcję przerywają monologi Policjanta zwracane wprost do widowni, w których funkcjonariusz przedstawia oficjalną narrację o pracy policji i przesłuchiwaniach w parku, pełniąc funkcję odpowiednika chóru antycznego.

6

Pchełka jako zwiadowca

Pchełka wielokrotnie wraca z informacjami o miejscu, w którym znajdują się zwłoki Johna, komplikując sytuację, aż pada nieprzytomny z wyczerpania i głodu.

7

Postanowienie wyprawy do kostnicy

Sasza decyduje się pomóc Anicie, pakuje swoje rzeczy i upija się dla odwagi, choć ostatecznie nie jest w stanie w pełni zrealizować zamierzonej misji.

8

Wyprawa na molo na Bronxie

Sasza i Pchełka udają się na molo na Bronxie, do miejsca, do którego zwożone są trumny bezdomnych z całego Nowego Jorku, aby wykraść ciało Johna.

9

Pomyłka przy zwłokach

Mężczyźni zabierają niewłaściwe zwłoki, bo zamiast ciała Johna wynoszą ciało przypadkowego mężczyzny; pomyłka staje się gorzkim symbolem anonimowości bezdomnych.

10

Reakcja bohaterów na pomyłkę

Załamany Sasza nie wie, jak powiedzieć Anicie o pomyłce, a Pchełka komentuje sytuację cynicznym wnioskiem, że lepszy jakiś trup niż żaden.

11

Pogrzeb przy ciele obcego

Anita nie rozpoznaje pomyłki i z radością organizuje skromny pogrzeb, celebrując pamięć ukochanego przy ciele zupełnie obcego człowieka.

12

Epilog po pięciu latach

Pięć lat po wydarzeniach głównych park zostaje otoczony ogrodzeniem, zakończenie podaje dane o liczbie bezdomnych w Ameryce, a Anita, próbując przedostać się na teren parku, wiesza się na głównej bramie.

Czas i miejsce akcji

Tompkins Square Park w Nowym Jorku, gdzie w ciągu jednej nocy rozgrywa się cała akcja dramatu; środowisko ludzi bezdomnych mieszkających w parku, w tym bezdomni emigranci z Europy Wschodniej i Portoryka; kostnica miejska i molo na Bronxie, do którego zwożone są trumny bezdomnych z całego Nowego Jorku; wielkomiejska rzeczywistość Nowego Jorku końca lat osiemdziesiątych i początku lat dziewięćdziesiątych, miasta kontrastów z kryzysem bezdomności.

Motywy literackie i problematyka

Godność człowieka wobec śmierci

Walka Anity o pochowanie ukochanego to walka o uznanie, że nawet bezdomny zasługuje na szacunek i pamięć; dramat pokazuje, że godność jest wartością niezależną od statusu społecznego, którą bohaterka wywalcza wbrew systemowi.

Przykłady z tekstu: Anita wypytuje Saszę o Johna: Anita wypytuje Saszę o swojego ukochanego Johna i dowiaduje się, że nie żyje oraz że jego zwłoki mają zostać pochowane jak zwłoki człowieka wyjętego spod prawa.; Zakończenie podaje szokujące dane dotyczące liczby bezdomnych w Ameryce, nadając dramatowi wymiar publicystyczny i charakter oskarżenia wobec systemu odmawiającego godności najsłabszym.
Motyw w literaturze: Gniew, zemsta i nienawiść →

Konflikt jednostki z prawem systemu

Podobnie jak antyczna Antygona, Anita buntuje się przeciwko prawu, które zabrania godnego pochówku bliskiej osoby; konflikt między prawem ludzkim a prawem jednostki oraz między jednostką a systemem zostaje przeniesiony w realia współczesnego Nowego Jorku jako konflikt uniwersalny i ponadczasowy.

Przykłady z tekstu: Podobnie jak antyczna Antygona, Anita buntuje się przeciwko prawu, które zabrania godnego pochówku bliskiej osoby, z tą różnicą, że współczesna bohaterka nie jest księżniczką.; Głowacki przenosi mit Sofoklesa w realia Nowego Jorku końca XX wieku, pokazując, że konflikt między prawem ludzkim a prawem jednostki, między jednostką a systemem.

Bezdomność i wykluczenie społeczne

Nowy Jork w dramacie to miasto kontrastów, w którym obok bogactwa istnieje skrajna bieda; system społeczny zawodzi najsłabszych, a bezdomni zmagają się z chłodem, głodem, obojętnością i represjami policji przeganiającej ich z parku.

Przykłady z tekstu: Ekspozycja świata parku: Widz poznaje bezdomnych bohaterów siedzących na ławce w Tompkins Square Park w ciągu jednej nocy oraz ich środowisko zdominowane przez chłód.; Nowy Jork jawi się w dramacie jako miasto kontrastów, w którym obok bogactwa istnieje skrajna bieda, a park staje się mikrokosmosem odzwierciedlającym wszystkie problemy wielkiego miasta.

Anonimowość człowieka wykluczonego

Pomyłka przy zwłokach, gdy z kostnicy zostaje wykradzione ciało przypadkowego mężczyzny zamiast Johna, nabiera głębszego znaczenia: w świecie wykluczonych tożsamość przestaje mieć znaczenie, a bezdomni stają się dla społeczeństwa anonimową masą.

Przykłady z tekstu: Pomyłka przy zwłokach: Mężczyźni zabierają niewłaściwe zwłoki, bo zamiast ciała Johna wynoszą ciało przypadkowego mężczyzny.; Zakończenie: Finał przynosi absurdalny pogrzeb i tragiczny epilog: wykradzione z kostnicy zwłoki okazują się ciałem przypadkowego mężczyzny.
Motyw w literaturze: Czas, los i przeznaczenie →

Demitologizacja amerykańskiego snu

Dramat pokazuje ciemną stronę kapitalizmu: wykluczenie społeczne, bezdomność i obojętność systemu na los jednostki; bohaterowie to emigranci, którzy przybyli do Ameryki w poszukiwaniu lepszego życia, a skończyli na ulicy.

Przykłady z tekstu: Ekspozycja świata parku: Widz poznaje bezdomnych bohaterów siedzących na ławce w Tompkins Square Park w ciągu jednej nocy oraz ich środowisko zdominowane przez chłód.; System społeczny zawodzi najsłabszych, a bezdomni zmagają się z chłodem, głodem, obojętnością i represjami policji przeganiającej ich z parku.

Tragifarsa i groteska

Połączenie tragicznego tematu z czarnym humorem, absurdem, ironią i wulgarnym językiem bohaterów tworzy konwencję tragifarsy; komizm wynika z kontrastu między tragiczną sytuacją a trywialnymi rozmowami i absurdalnymi anegdotami, a humor łagodzi tragizm i czyni przekaz przystępnym.

Przykłady z tekstu: Reakcja bohaterów na pomyłkę: Załamany Sasza nie wie, jak powiedzieć Anicie o pomyłce, a Pchełka komentuje sytuację cynicznym wnioskiem, że lepszy jakiś trup niż żaden.; Bohaterowie używają wulgarnego języka, co jest świadomym zabiegiem artystycznym oddającym autentyzm ich środowiska i buduje kontrast między tragicznym tematem a potoczną formą wypowiedzi.
Motyw w literaturze: Humor, groteska i absurd →

Dialog z antykiem

Tytuł i konstrukcja sztuki nawiązują wprost do tragedii Sofoklesa: motyw walki o godny pochówek, monologi Policjanta jako odpowiednik chóru antycznego oraz zachowanie klasycznej jedności czasu, miejsca i akcji wpisują współczesną fabułę w antyczny schemat tragizmu.

Przykłady z tekstu: Monologi Policjanta: Akcję przerywają monologi Policjanta zwracane wprost do widowni, w których funkcjonariusz przedstawia oficjalną narrację o pracy policji i przesłuchiwaniach w parku.; Spór o jego godny pochówek uruchamia całą fabułę i odpowiada sporowi o ciało Polinika w tragedii Sofoklesa.
Motyw w literaturze: Sztuka, artysta i wyobraźnia →

Emigracja i utrata tożsamości

Bohaterowie reprezentują różne kultury zderzające się w tyglu Nowego Jorku: rosyjską, portorykańską i polską; Sasza uosabia falę emigracji z upadającego Związku Radzieckiego, a losy wszystkich pokazują ofiary transformacji i niemożności startu w nowym świecie.

Przykłady z tekstu: Sasza opowiada o swojej przeszłości w Związku Radzieckim, utracie żony, mieszkania i pracy, mieszając prawdę z konfabulacją.; Sasza — Bezdomny pięćdziesięcioparoletni rosyjski Żyd i emigrant, były człowiek radzieckiego świata, obecnie alkoholik.

Wymiar publicystyczny zakończenia

Zakończenie z danymi statystycznymi o liczbie bezdomnych w Ameryce przełamuje konwencję teatralną i nadaje dramatowi charakter oskarżenia wobec systemu, który odmawia godności najsłabszym; epilog z samobójstwem Anity domyka obraz klęski jednostki wobec instytucji.

Przykłady z tekstu: Epilog po pięciu latach: Pięć lat po wydarzeniach głównych park zostaje otoczony ogrodzeniem, zakończenie podaje dane o liczbie bezdomnych w Ameryce, a Anita.; Zakończenie podaje szokujące dane dotyczące liczby bezdomnych w Ameryce, nadając dramatowi wymiar publicystyczny i charakter oskarżenia wobec systemu odmawiającego godności najsłabszym.

Niejednoznaczności interpretacyjne

Czy Anita jest współczesną Antygoną w pełnym sensie tragicznym, czy raczej bohaterką, której bunt jest bezradny i skazany na absurdalną klęskę? Jedna linia interpretacyjna widzi w Anicie bezpośrednią spadkobierczyni antycznej heroiny, walczącą o prawo do godnego pochówku bliskiej osoby; druga wskazuje, że pomyłka przy zwłokach pozbawia jej gest heroizmu i pokazuje niemożliwość antycznego heroizmu w świecie wykluczenia; Jakie znaczenie ma pomyłka przy zwłokach i czy pogrzeb Anity zachowuje wartość, mimo że odbywa się przy ciele obcego człowieka? Jedna interpretacja podkreśla, że gest Anity zachowuje wartość moralną niezależnie od pomyłki, bo chodzi o zasadę godnego pochówku; druga akcentuje absurd: w świecie bezdomnych tożsamość przestaje mieć znaczenie, a ceremonia celebruje pamięć przy ciele przypadkowego człowieka; Kto w dramacie pełni funkcję odpowiednika Kreonta i gdzie faktycznie tkwi władza? Władzę można przypisać Policjantowi, którego monologi reprezentują oficjalną narrację systemu, albo bezosobowemu systemowi społecznemu, który odmawia bezdomnym godności i pochówku; oba stanowiska podkreślają, że w przeciwieństwie do antyku władza nie jest jedną postacią, lecz rozproszoną instytucjonalną obojętnością; Czy dramat potępia system, czy raczej demitologizuje wszystkie strony, w tym samych bezdomnych? Jedna lektura akcentuje publicystyczny wymiar zakończenia i oskarżenie systemu odmawiającego godności najsłabszym; druga wskazuje, że Głowacki portretuje bezdomnych bez idealizacji, z wulgarnym językiem, konfabulacjami i cynizmem, co czyni obraz środowiska dwuznacznym; Jak rozumieć epilog z samobójstwem Anity: domknięcie tragizmu czy zabieg publicystyczny? Jedna interpretacja widzi w epilogu klasyczne domknięcie losu bohaterki, dla której odebranie parku oznacza utratę ostatniego świata i sensu; druga akcentuje przełamanie konwencji teatralnej przez dane statystyczne o bezdomnych, co podporządkowuje finał oskarżeniu społecznemu.

Kwestie sporne to nie błąd opracowania - to miejsca, w których różni badacze czytają tekst inaczej. Na wypracowaniu liczy się nie wybór jednej odpowiedzi, ale uzasadnienie własnego stanowiska argumentami z tekstu.

Baza faktów tego opracowania

Fakty źródłowe
94
Pewność wysoka
59
Źródła sprawdzone
6
Kwestie sporne
5

Każde zdanie tego opracowania jest powiązane z konkretnym faktem z bazy, a cytatów z utworu nie zamieszczamy - treść omawiamy własnymi słowami. Ocena jakości treści: 99,5/100 (próg publikacji 90/100).

Metodę, kategorie zarzutów fact-checku i ograniczenia opisujemy na stronie jak powstają opracowania . Znalazłeś błąd w tym opracowaniu? Zgłoś go mailem - poprawiamy treść, nie tylko odpowiadamy.

To musisz wiedzieć (pewniaki na sprawdzian)

✓
zakończenie

Finał przynosi absurdalny pogrzeb i tragiczny epilog: wykradzione z kostnicy zwłoki okazują się ciałem przypadkowego mężczyzny, ale Anita nie rozpoznaje pomyłki i celebruje pogrzeb ukochanego przy ciele obcego człowieka.

✓
postać

Anita — Bezdomna Portorykanka około czterdziestego roku życia; współczesna Antygona dramatu, która po śmierci ukochanego Johna desperacko walczy o jego godny pochówek i nie uznaje prawa odmawiającego jej tego gestu..

✓
postać

Sasza — Bezdomny pięćdziesięcioparoletni rosyjski Żyd i emigrant, były człowiek radzieckiego świata, obecnie alkoholik; pomaga Anicie w wykradzeniu zwłok z kostnicy, łącząc cynizm z resztkami człowieczeństwa..

✓
postać

Pchełka — Czterdziestoparoletni bezdomny Polak, przyjaciel Saszy; postać komiczna i tragiczna zarazem, nosiciel informacji o zwłokach i głos cynicznej mądrości ulicy..

✓
postać

Policjant — Funkcjonariusz reprezentujący władzę i porządek społeczny; jego monologi zwracane wprost do widowni pełnią funkcję odpowiednika chóru antycznego i głosu oficjalnej narracji systemu..

✓
postać

John — Zwłoki bezdomnego, ukochanego Anity, który zmarł na atak epilepsji w parku; spór o jego godny pochówek uruchamia całą fabułę i odpowiada sporowi o ciało Polinika w tragedii Sofoklesa..

✓
postać

Nieznany bezdomny (Trup) — Ciało przypadkowego zmarłego bezdomnego wykradzione z kostnicy przez Pchełkę i Saszę zamiast Johna; niemy bohater dramatu leżący na scenie w parku, którego Anita uroczyście chowa pod ławką..

✓
fakt

Tło: Tompkins Square Park w Nowym Jorku, gdzie w ciągu jednej nocy rozgrywa się cała akcja dramatu

✓
fakt

Tło: środowisko ludzi bezdomnych mieszkających w parku, w tym bezdomni emigranci z Europy Wschodniej i Portoryka

✓
fakt

Dramat sceniczny bez narratora; fabułę budują dialogi bohaterów oraz monologi Policjanta zwracane wprost do widowni. Monologi Policjanta pełnią funkcję odpowiednika chóru antycznego: komentują wydarzenia, przedstawiają oficjalną perspektywę systemu i wprowadzają dystans do scen z parku.

✓
motyw

Czy Anita jest współczesną Antygoną w pełnym sensie tragicznym, czy raczej bohaterką, której bunt jest bezradny i skazany na absurdalną klęskę?

✓
motyw

Jakie znaczenie ma pomyłka przy zwłokach i czy pogrzeb Anity zachowuje wartość, mimo że odbywa się przy ciele obcego człowieka?

✓
motyw

Godność człowieka wobec śmierci: Walka Anity o pochowanie ukochanego to walka o uznanie, że nawet bezdomny zasługuje na szacunek i pamięć; dramat pokazuje, że godność jest wartością.

✓
motyw

Konflikt jednostki z prawem systemu: Podobnie jak antyczna Antygona, Anita buntuje się przeciwko prawu, które zabrania godnego pochówku bliskiej osoby.

Quiz sprawdzający znajomość lektury

Pytanie 1 z 18
Poziom: Podstawowy
Punkty:0

Kim jest Anita w utworze?

Powiązane lektury, pojęcia słownikowe i narzędzia CKE

Częste pytania o lekturę „Antygona w Nowym Jorku” (FAQ)

Kto jest autorem i w jakiej epoce powstał utwór „Antygona w Nowym Jorku”? ▼

Autorem utworu „Antygona w Nowym Jorku” jest Janusz Głowacki. Dzieło powstało w 1992 r. Gatunek literacki: tragifarsa, polski dramat współczesny w dwóch aktach i szesnastu scenach, swobodna wariacja na temat tragedii Antygona Sofoklesa.

O czym opowiada „Antygona w Nowym Jorku”? ▼

Widz poznaje bezdomnych bohaterów siedzących na ławce w Tompkins Square Park w ciągu jednej nocy oraz ich środowisko zdominowane przez chłód, głód i obecność policji. Finał przynosi absurdalny pogrzeb i tragiczny epilog: wykradzione z kostnicy zwłoki okazują się ciałem przypadkowego mężczyzny, ale Anita nie rozpoznaje pomyłki i celebruje pogrzeb ukochanego przy ciele obcego człowieka. Pełne opracowanie „Antygona w Nowym Jorku” obejmuje streszczenie z podziałem na wątki, bohaterów, motywy literackie i quiz.

Jakie są najważniejsze motywy literackie w „Antygona w Nowym Jorku”? ▼

Do najważniejszych motywów w utworze „Antygona w Nowym Jorku” należą: Godność człowieka wobec śmierci, Konflikt jednostki z prawem systemu, Bezdomność i wykluczenie społeczne, Anonimowość człowieka wykluczonego, Demitologizacja amerykańskiego snu. Motywy te są często wykorzystywane w tematach wypracowań maturalnych i egzaminacyjnych.

Kto jest głównym bohaterem „Antygona w Nowym Jorku”? ▼

Kluczową postacią utworu jest Anita. W utworze występują również m.in.: Sasza, Pchełka, Policjant.

Zobacz także inne lektury z poziomu: Liceum PR

Weryfikacja i lektura źródłowa

Źródła zewnętrzne i materiały CKE do lektury „Antygona w Nowym Jorku”

Zweryfikowane zasoby instytucji publicznych, bibliotek cyfrowych oraz informatorów egzaminacyjnych, które poszerzają kontekst lekturowy i historycznoliteracki.