Lektury dla klas 4-6 (13)

Akademia Pana Kleksa

Jan Brzechwa (1946 r.)

Warszawa — mieszkanie rodziców Adasia przy ulicy Czekoladowej, punkt wyjścia i punkt powrotu opowieści. Akademia Pana Kleksa — budynek w wielkim ogrodzie, otoczony murem, z trzema piętrami, strychem i licznymi pracowniami. Ogród Akademii — miejsce, w którym znajdują się furtki prowadzące do krain baśni i do Bajdocji. Bohaterem i narratorem powieści jest dwunastoletni Adam Niezgódka, nazywany Adasiem, który odznacza się niezwykłym talentem do wpadania w tarapaty i gubienia rzeczy. Adaś ma niesforne, samodzielnie piszące pióro, które odmawia posłuszeństwa i ciągle płata figle, co jest źródłem wielu jego szkolnych kłopotów.

10 postaci 17 zdarzeń

Opowiadanie

Baśnie polskie i europejskie (wybór)

Anonim

Fragmenty. Świat baśni: dwory królewskie, zamki, pałace i wsie, umieszczone w nieokreślonym czasie i miejscu. Las jako przestrzeń próby i zagrożenia — droga Czerwonego Kapturka i miejsce porzucenia dzieci w baśniach z motywem lasu. Kraina nadmorska i morze w bajce o rybaku i rybce, gdzie morze zmienia się wraz z rosnącą chciwością żony. Akcja Kopciuszka rozgrywa się w domu, w którym po śmierci matki dziewczynki ojciec ponownie się żeni, a macocha sprowadza do domu dwie własne córki. Macocha i przyrodnie siostry traktują Kopciuszka jak służącą: każe jej się zajmować najcięższymi pracami, a ona sama sypia na poddaszu i nosi podarte ubrania.

14 postaci 10 zdarzeń

Utwór

Biblia: stworzenie świata i przypowieści ewangeliczne

Biblia (500 r. p.n.e.)

Fragmenty. Pustkowie i chaos przed stworzeniem — stan, w którym Bóg rozpoczyna dzieło tworzenia. Ogród Eden — rajski ogród z drzewem życia i drzewem poznania dobra i zła. Ziemia po wygnaniu — świat pracy, cierpienia i śmierci, w którym żyją potomkowie Adama i Ewy. Arka Noego i wody potopu — przestrzeń ocalenia i kary dla świata. Na początku świata nie istniał jeszcze uporządkowany kosmos: ziemia była pusta i bezkształtna, a nad wodami unosił się duch Boży. Stworzenie świata zostało opisane jako dzieło rozłożone na sześć dni, zakończone odpoczynkiem siódmego dnia. Pierwszego dnia powstaje światłość, która zostaje oddzielona od ciemności, co daje początek dniowi i nocy. Drugiego dnia powstaje sklepienie oddzielające wody górne od dolnych, nazwane niebem.

14 postaci 22 zdarzeń

Chłopcy z Placu Broni

Ferenc Molnár (1906 r.)

Budapeszt na przełomie XIX i XX wieku; plac Broni jako terytorium chłopców; Ogród Botaniczny przylegający do placu; cmentarz przy Ogrodzie Botanicznym; gmach szkoły realnej uczęszczanej przez chłopców; dom Nemeczka i dom Boki. Chłopcy z okolic szkoły realnej mają własne terytorium zwane placem Broni, uznawane przez nich za ojczyznę, o którą można walczyć jak o prawdziwy kraj. Grupa organizuje się na wzór wojskowy: wybiera dowódcę, ustala sztandar, przeprowadza ćwiczenia i czuwa nad obroną terytorium. Na czele gromady stoi Boka, uznawany za dowódcę głównego, ceniony za rozwagę i siłę charakteru. Najmłodszym członkiem gromady jest Nemeczek, drobny i słabowity chłopiec, który mimo słabości bez reszty poświęca się sprawom placu.

9 postaci 13 zdarzeń

Hobbit, czyli tam i z powrotem

John Ronald Reuel Tolkien (1937 r.)

Śródziemie – fikcyjny świat wymyślony przez autora, osadzony w legendarnej prehistorii. Shire (Zagrabie) i Bag End – kraina hobbitów. Rivendell (Imladris), Góry Mgliste, Mroczna Puszcza (Mirkwood), Miasto na Jeziorze (Esgaroth), Samotna Góra. Czas akcji niedookreślony datą. Akcja rozgrywa się przed wydarzeniami Władcy Pierścieni. Hobbit, czyli tam i z powrotem ukazał się 21 września 1937 roku nakładem wydawnictwa Allen & Unwin w Londynie. Tolkien zaczął pisać książkę dla własnych dzieci; impulsem była jedna kartka, na której podczas sprawdzania prac szkolnych napisał zdanie o hobbicie mieszkającym w norze ziemnej.

14 postaci 19 zdarzeń

Kajko i Kokosz: Szkoła latania

Janusz Christa (1981 r.)

Mirmiłowo — gród otoczony wałami, z chatami, warsztatami i karczmą, miejsce życia głównych bohaterów. Łysa Góra — wzniesienie, na którym znajduje się Wyższa Szkoła Latania prowadzona przez Jagę. Chata i gospodarstwo Łamignata oraz Jagi — miejsce odpoczynku i punkt startowy wyprawy. Akcja albumu rozpoczyna się od skargi Łamignata, który czuje się coraz słabszy i szuka sposobu na odzyskanie sił. Żona Łamignata, czarownica Jaga, prowadzi na Łysej Górze szkołę, w której uczy latania na miotłach. Łamignat udaje się do Mirmiłowa, aby namówić kasztelana Mirmiła na wyprawę do szkoły latania i na jej ukończenie. Kasztelan Mirmił, władca Mirmiłowa, jest postacią hipochondryczną i nieustannie narzeka na swoje zdrowie.

9 postaci 19 zdarzeń

Poezja

Mazurek Dąbrowskiego

Józef Wybicki (1797 r.)

Fragmenty. Reggio Emilia we Włoszech, miejsce powstania pieśni; obóz Legionów Polskich we Włoszech; ziemia Polska wyobrażona jako cel powrotu; Wisła i rzeki włoskie jako kierunki przemarszu; Polska lat 1795-1797 po rozbiorach. Tekst pieśni powstał w 1797 roku w Reggio Emilia, w obozie Legionów Polskich formowanych we Włoszech po utracie niepodległości. Autorem słów był Józef Wybicki, działacz polityczny i żołnierz związany z legionami generała Dąbrowskiego. Pieśń miała charakter marszowy: rytmem nawiązywała do mazura, tańca znanego polskiej szlachcie i ludowi. Refren zwraca się wprost do nazwiska generała Jana Henryka Dąbrowskiego i obiecuje powrót legionistów do Polski. Pierwsza zwrotka otwiera się zapowiedzią, że sprawa Polski nie zginęła, dopóki naród żyje.

7 postaci 12 zdarzeń

Opowiadanie

Mikołajek

René Goscinny, Jean-Jacques Sempé (1959 r.)

Fragmenty. Paryż i jego przedmieścia w drugiej połowie XX wieku — świat przedstawiony opowiadań. Szkoła — sala lekcyjna, korytarz, podwórko i boisko, miejsce większości wydarzeń. Dom rodzinny Mikołajka — pokój chłopca, salon, ogród i ogródek przed domem. Domy kolegów — ogród Euzebiusza, mieszkanie Ananiasza, dom Alcesta. W opowiadaniu Najmilsza pamiątka klasa przygotowuje się do wspólnego zdjęcia: dzieci mają się ładnie ubrać i uczesać, a do prośby stosują się wszyscy poza Gotfrydem, który przychodzi przebrany za Marsjanina. Podczas ustawiania do zdjęcia dzieci przynoszą z piwnicy skrzynki, brudzą się, kłócą o miejsca i dostają kolejne kary, a cała klasa traci szlabany pod warunkiem, że grzecznie stanie do fotografii; gdy w końcu się ustawiają, okazuje się, że fotograf już sobie poszedł.

15 postaci 22 zdarzeń

Utwór

Mity greckie (wybór)

Mitologia grecka (800 r. p.n.e.)

Fragmenty. Olimp - siedziba bogów greckich. Starożytna Grecja - Ateny, Teby, Argos, Sparta. Kreta - pałac Minosa i labirynt. Troja i wybrzeża Morza Egejskiego. Podziemia - kraina Hadesa, miejsce kar Syzyfa i Tantala. Kaukaz - skała, do której przykuto Prometeusza. Morza i wyspy - Kreta, Ikaria, Sycylia, droga z Krety. Prometeusz ulepił ludzi z gliny i zaczął ich bronić przed niechcianą surowością bogów olimpijskich. Prometeusz ukradł na Olimpie ogień, ukrył go w pustym wnętrzu łodygi kopru i przekazał ludziom. Za podarowanie ognia Zeus kazał przykuć Prometeusza do skały na Kaukazie, gdzie orzeł codziennie dziobał jego wątrobę. Zeus zesłał Pandorę jako pierwszą kobietę, obdarzono ją wszystkimi przymiotami, a przy niej było naczynie z nieszczęściami świata.

14 postaci 19 zdarzeń

Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa

Clive Staples Lewis (1950 r.)

Anglia w czasie drugiej wojny światowej — Londyn w okresie nalotów i wiejski dom profesora Kirke'a, do którego trafia ewakuowane rodzeństwo; Dom profesora — wielka, pełna zakamarków posiadłość, w której znajduje się pokój z niezwykłą szafą. Akcja powieści zaczyna się w czasie nalotów na Londyn, gdy czworo dzieci Pevensie zostaje ewakuowanych na wieś, do domu profesora Kirke'a. Rodzeństwo tworzą cztery osoby: najstarszy Piotr, Zuzanna, Edmund oraz najmłodsza Łucja. Podczas zabawy w chowanego Łucja wchodzi do starej szafy stojącej w pustym pokoju i odkrywa, że prowadzi ona do zaśnieżonego lasu. W Narnii Łucja spotyka fauna Tumnusa, który zaprasza ją do swojej jaskini i częstuje herbatą.

15 postaci 22 zdarzeń

Epopeja

Pan Tadeusz (wybrane fragmenty)

Adam Mickiewicz (1834 r.)

Fragmenty. Litwa w latach 1811-1812; zamek Horeszków na wzgórzu nad Soplicowem; zaścianek szlachecki Dobrzyńscy; ogród dworski i staw; Gwardia Napoleona zmierzająca przez Litwę. Powieść poetycka opowiada o sporze dwóch rodów szlacheckich, Sopliców i Horeszków, o własność zamku i o dawne krzywdy. Fabuła rozpoczyna się powrotem młodego Tadeusza Soplicy do rodzinnego dworu po ukończeniu nauki w Wilnie. Inwokacja otwiera utwór i kieruje prośbę o łaskę do kraju rodzinnego, na Litwę, wskazując osobisty stosunek autora do tematu. Soplicowo jest dworem Sędziego Soplicy, brata Jacka, gdzie wychowywał się Tadeusz. Podczas polowania Tadeusz spotyka młodą kobietę, która okazuje się Zosią, wychowanką dworu, przeznaczoną na jego przyszłą żonę.

9 postaci 15 zdarzeń

Utwór

Podania i legendy polskie (wybór)

Anonim

Fragmenty. Gniezno na terenie Wielkopolski; Kruszwica nad jeziorem Gopło; Warszawa nad Wisłą; Wisła jako rzeka w legendach o Wandzie; pierwotna Polska plemienna przed powstaniem państwa. Legenda o Lechu Czechu i Rusie opowiada o trzech braciach, którzy wyruszyli na poszukiwanie nowych siedzib dla swoich ludów. Lech zatrzymał się na miejscu pełnym sosen, a ujrzał tam białego orła na tle słońca, co uznał za znak opatrzności. W miejscu spotkania z orłem Lech wzniósł osadę Gniezno, której nazwa ma odnosić się do gniazda orła. Biały orzeł na czerwonym tle stał się w legendzie początkiem herbu Polski. Podanie o Piaście Kołodzieju opowiada o skromnym gospodarzu, który przyjął wędrownych gości i zorganizował uczestnikom ucztę.

11 postaci 11 zdarzeń

Poezja

Wybrane bajki

Ignacy Krasicki (1779 r.)

Fragmenty. Las, klatka i staw jako scenerie bajek zwierzęcych; dom i pracownia malarzy w bajce obyczajowej; Polska rzeczywistość czasów oświecenia; Śląsk i dwory jako tło bajek o ludziach. Ptaszki w klatce to bajka o ptakach zamkniętych w klatce, które kontrastują swoje cierpienie ze swobodą wolnych ptaków. W Ptaszkach w klatce ptaki porównują ciasnotę klatki z otwartym lasem, wskazując na różnicę między niewolą a wolnością. Morał bajki o ptaszkach głosi, że żaden dostatek nie zrekompensuje utraty wolności. Czapla, ryby i rak to bajka o zwierzętach wodnych, które spierają się o pierwszeństwo w zdobywaniu pokarmu. W tej bajce zwierzęta ujawniają swoje wady: pychę, chciwość i zawyżone ambicje, które prowadzą wspólnotę do straty.

11 postaci 12 zdarzeń