Motyw: Przyjaźń i lojalność
Motyw „Przyjaźń i lojalność” występuje w 10 lekturach z listy 2026/2027: od klasy 1–3 szkoły podstawowej po liceum, zakres podstawowy (matura). Opracowania tych lektur opisują 117 postaci i 161 zdarzeń - razem 1173 fakty źródłowe. Epoki, formy i etapy nauki zbiera tabela poniżej.
Wierność wobec drugiego człowieka i cena, jaką za nią płacimy.
- Lektury z motywem
- 10 z listy 2026/2027
- Lektury kluczowe
- 5
- Epoki
- Średniowiecze, Romantyzm, Pozytywizm, Młoda Polska i Współczesność
- Formy
- Powieść, Utwór, Opowiadanie i Epopeja
- Etapy nauki
- klasy 1–3 szkoły podstawowej, klasy 4–6 szkoły podstawowej, klasy 7–8 szkoły podstawowej (egzamin ósmoklasisty) i liceum, zakres podstawowy (matura)
- Autorzy
- Ferenc Molnár, Janusz Christa, Aleksander Kamiński, Aleksandra i Daniel Mizielińscy, Katherine Paterson, Roman Pisarski oraz 4 inne
- Postacie w opracowaniach
- 117
- Zdarzenia w planach wydarzeń
- 161
- Fakty źródłowe
- 1173
- Pytania quizowe lektur
- 144
- Motywy pokrewne w bazie
- 3: Zdrada i zbrodnia, Wspólnota i solidarność oraz Honor, odwaga i heroizm
Wszystkie liczby i nazwy na tej stronie pochodzą z opracowań w bazie serwisu: listy motywów, katalogu lektur, plików opracowań i bazy faktów. Serwis nie dopisuje do nich danych spoza źródeł.
Na czym polega ten motyw
Motyw przyjaźni opisuje więź poza rodziną, opartą na wyborze i wzajemnym zaufaniu. Lojalność jest jej próbą: jej wartość ujawnia się dopiero wtedy, gdy trzeba za nią zapłacić. Dlatego w literaturze przyjaźń niemal zawsze pojawia się razem z konfliktem - wierność staje przeciwko strachowi, interesowi albo miłości. Powtarzają się sceny zawarcia przyjaźni, wspólnej wyprawy, przysięgi, ratowania z opresji i rozstania. Symbolem bywa podarowany przedmiot, wspólne miejsce albo tajemnica znana tylko dwojgu. Ważną odmianą jest przyjaźń z istotą inną niż człowiek, która uczy patrzenia z drugiej strony. Czytając, sprawdzaj, czy lojalność bohaterów zostaje nagrodzona, czy wystawiona na ciężką próbę i złamana - zakończenie zdradza, co autor ceni. Uważaj na teksty, w których przyjaźń jest tylko deklaracją bez konsekwencji; w lekturach szkolnych liczy się to, co bohaterowie dla siebie robią, a nie co mówią. Sporne bywa rozgraniczenie lojalności i ślepej wierności: wierność grupie może wymagać czynu, którego nie da się obronić moralnie.
Jak ten motyw działa w konkretnych lekturach
Lektury kluczowe dla tego motywu: 5. Dla każdej widać, jak motyw w niej pracuje, oraz co o tej lekturze mówi opracowanie.
Chłopcy z Placu Broni - Ferenc Molnár (1906 r.)
Lojalność wobec grupy i bronionego miejsca organizuje świat bohaterów oraz nadaje sens ich codziennym sporom.
- Wątki, w których motyw się tu realizuje: Honor i lojalność.
- Gatunek: powiesc
- Tematy opracowania: Wojna jako zabawa dzieci oraz Honor i lojalność.
- Czas i miejsce akcji: Budapeszt na przełomie XIX i XX wieku; plac Broni jako terytorium chłopców; Ogród Botaniczny przylegający do placu; cmentarz przy Ogrodzie Botanicznym; gmach szkoły realnej uczęszczanej przez chłopców; dom Nemeczka…
- Opracowanie: 9 postaci, 13 zdarzeń, 15 pytań pytań quizowych i faktów źródłowych.
Kamienie na szaniec - Aleksander Kamiński (1943 r.)
Przyjaźń i wspólne działanie w konspiracji stają się zobowiązaniem wobec siebie nawzajem i wobec kraju.
- Wątki, w których motyw się tu realizuje: Braterstwo i przyjaźń.
- Gatunek: literatura faktu / reportaż literacko-dokumentalny o konspiracji harcerskiej w okupowanej Warszawie, oparty na relacji uczestnika wydarzeń
- Tematy opracowania: Braterstwo i przyjaźń oraz Służba Bogu i Ojczyźnie.
- Czas i miejsce akcji: Warszawa pod okupacją niemiecką (Generalne Gubernatorstwo): Śródmieście, Mokotów, Żoliborz, Wola, Praga, Powiśle; Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie — szkoła głównych bohaterów; Pawiak…
- Opracowanie: 15 postaci, 17 zdarzeń, 15 pytań pytań quizowych i fakty źródłowe.
Most do Terabithii - Katherine Paterson (1977 r.)
Przyjaźń daje bohaterom wspólny świat wyobraźni, w którym można schronić się przed samotnością i presją otoczenia.
- Wątki, w których motyw się tu realizuje: przyjaźń ponad różnice, wyobraźnia jako siła, żałoba i dojrzewanie oraz przemoc rówieśnicza i klasowość.
- Gatunek: powieść obyczajowa dla młodzieży z elementami fantasy
- Tematy opracowania: przyjaźń ponad różnice oraz wyobraźnia jako siła.
- Czas i miejsce akcji: wioska Lark Creek na amerykańskiej wsi w latach siedemdziesiątych; farma rodziny Aaronsów i otaczające ją pola oraz las; las z potokiem, który przy dużej wodzie staje się trudny do przekroczenia; wyobrażone królestwo…
- Opracowanie: 10 postaci, 16 zdarzeń, 15 pytań pytań quizowych i faktów źródłowych.
Pieśń o Rolandzie (fragmenty) - Anonim (1100 r.)
Lojalność wobec władcy i towarzyszy broni jest tu wartością nadrzędną, a jej cena bywa tragiczna.
- Wątki, w których motyw się tu realizuje: Ideal rycerza chrześcijańskiego, Zdrada i wierność feudalna oraz Przyjaźń rycerska.
- Gatunek: chanson de geste, francuski epos rycerski
- Tematy opracowania: Ideal rycerza chrześcijańskiego oraz Zdrada i wierność feudalna.
- Czas i miejsce akcji: przełęcz Roncevaux w Pirenejach - miejsce zasadzki i bitwy; dwór Karola Wielkiego i obóz wojskowy Franków; Zaragoza - siedziba saraceńskiego króla Marsylego; Hiszpania początku IX wieku, ziemia pogranicza…
- Opracowanie: 13 postaci, 15 zdarzeń, 15 pytań pytań quizowych i faktów źródłowych.
Trzej muszkieterowie - Aleksander Dumas (1844 r.)
Losy czwórki bohaterów pokazują, że lojalność wobec przyjaciół waży więcej niż osobisty interes i pozycja na dworze.
- Wątki, w których motyw się tu realizuje: przyjaźń i braterstwo broni oraz lojalność wobec władcy i sumienia.
- Gatunek: powieść historyczno-przygodowa (płaszcz i szpada)
- Tematy opracowania: przyjaźń i braterstwo broni oraz honor i zemsta.
- Czas i miejsce akcji: Francja początku XVII wieku, głównie Paryż z pałacem Luwrem, gospodami i warsztatami; dwór króla Ludwika XIII i kardynała Richelieu, rywalizacja gwardii królewskiej i kardynalskiej; Anglia, rezydencja księcia Buckingham…
- Opracowanie: 13 postaci, 17 zdarzeń, 15 pytań pytań quizowych i fakty źródłowe.
Motyw w pozostałych lekturach z bazy (5)
Motyw występuje jeszcze w 5 lekturach - wszystkie poniżej, a pełne opisy w siatce na końcu strony.
Którędy do Yellowstone? - Aleksandra i Daniel Mizielińscy
- Wątki motywu w tej lekturze: Przyjaźń i współdziałanie.
- Tematy opracowania: Ochrona przyrody i idea parku narodowego oraz Wpływ człowieka na przyrodę.
- Opracowanie: 11 postaci, 15 zdarzeń, etap klasy 1–3 szkoły podstawowej.
Potop (fragmenty) - Henryk Sienkiewicz
- Wątki motywu w tej lekturze: Zdrada i wierność.
- Tematy opracowania: Zdrada i wierność oraz Przemiana bohatera.
- Opracowanie: 13 postaci, 15 zdarzeń, etap liceum, zakres podstawowy (matura).
Kajko i Kokosz: Szkoła latania - Janusz Christa
- Wątki motywu w tej lekturze: Wspólnota i obrona grodu oraz Przyjaźń wystawiona na próbę.
- Tematy opracowania: Odwaga i spryt kontra siła oraz Wspólnota i obrona grodu.
- Opracowanie: 9 postaci, 19 zdarzeń, etap klasy 4–6 szkoły podstawowej.
O psie, który jeździł koleją - Roman Pisarski
- Wątki motywu w tej lekturze: przyjaźń człowieka i zwierzęcia, wolność i niezależność oraz lojalność i wdzięczność.
- Tematy opracowania: przyjaźń człowieka i zwierzęcia oraz wolność i niezależność.
- Opracowanie: 10 postaci, 14 zdarzeń, etap klasy 1–3 szkoły podstawowej.
Percy Jackson i bogowie olimpijscy - Rick Riordan
- Wątki motywu w tej lekturze: Przyjaźń i lojalność.
- Tematy opracowania: Tożsamość i odnalezienie ojca oraz Mitologia grecka we współczesnym świecie.
- Opracowanie: 14 postaci, 20 zdarzeń, etap klasy 7–8 szkoły podstawowej (egzamin ósmoklasisty).
Jak użyć tego motywu na egzaminie
Na egzaminie: Zestawiaj przyjaźń, która przetrwała próbę, z taką, która rozpadła się pod presją - różnica pokazuje, co autor uważa za prawdziwą lojalność. Obronisz tezę, że przyjaźń jest zobowiązaniem, oraz tezę, że wierność bywa pułapką. Na egzaminie ósmoklasisty poprzyj tezę jednym przykładem i nazwij wniosek.
Jak wykorzystać ten motyw w wypracowaniu
- klasy 1–3 szkoły podstawowej: 2 lektury.
- klasy 4–6 szkoły podstawowej: 2 lektury.
- klasy 7–8 szkoły podstawowej (egzamin ósmoklasisty): 4 lektury.
- liceum, zakres podstawowy (matura): 2 lektury.
- Największy kontrast epok dają „Pieśń o Rolandzie (fragmenty)” (Średniowiecze) i „Percy Jackson i bogowie olimpijscy” (Współczesność) - zestawienie dwóch odległych epok pokazuje, co w motywie jest stałe, a co zmienia się z czasem.
- Ten sam motyw w dwóch formach: „Chłopcy z Placu Broni” (Powieść) i „Kamienie na szaniec” (Utwór) - różnica formy bywa silniejszym argumentem niż różnica treści.
- Motywy pokrewne, z którymi ten motyw dzieli lektury: „Wspólnota i solidarność” (Kajko i Kokosz: Szkoła latania) i „Honor, odwaga i heroizm” (Chłopcy z Placu Broni, O psie, który jeździł koleją, Pieśń o Rolandzie (fragmenty) i Potop (fragmenty)).
- Najwięcej konkretu do argumentacji mają „Percy Jackson i bogowie olimpijscy” (14 postaci i 20 zdarzeń w opracowaniu) oraz „Kamienie na szaniec” (15 postaci, 17 zdarzeń).
- Wypracowanie o tym motywie zbudujesz z dwóch albo trzech lektur, które dają różne odpowiedzi; jest ich w bazie 10, więc wystarczy wybrać te, które faktycznie różnią się wnioskiem.
Wskazówki powyżej wyliczono z liczb i przypisań w bazie serwisu. To nie są kryteria oceniania ani punktacja egzaminu - sprawdzaj je w aktualnych materiałach CKE.
Motyw w kontekście epok
Lektury z tym motywem pochodzą z 5 epok. Poniżej te z największą liczbą lektur, a dalej pozostałe epoki skrótowo.
Współczesność (po 1939 r.)
Literatura współczesna dzieli się na świadectwo i na grę. Po jednej stronie są książki o wojnie, okupacji, lagrach i Zagładzie, pisane przez świadków albo w ich imieniu - one mają ocalić pamięć i nie pozwolić nazwać zła czymś neutralnym. Po drugiej stronie jest literatura wolności: eseju, reportażu, opowieści dla dzieci i dorosłych, która szuka formy na doświadczenie nowoczesnego życia. Wspólnym mianownikiem jest pytanie o odpowiedzialność jednostki wobec historii i wobec innych.
Motyw „Przyjaźń i lojalność” reprezentują w tej epoce: Kajko i Kokosz: Szkoła latania, Kamienie na szaniec, Którędy do Yellowstone?, Most do Terabithii, O psie, który jeździł koleją i Percy Jackson i bogowie olimpijscy.
Na egzaminie: Współczesność pojawia się w tematach o pamięci, traumie, totalitaryzmie i o tym, czy o pewnych rzeczach trzeba opowiadać. Warto mieć w zapasie co najmniej dwie lektury: jedną świadectwową i jedną o codzienności, bo pozwalają pokazać różne sposoby patrzenia na to samo stulecie.
Średniowiecze (V–XV w.)
Epoka teocentryczna: w centrum stoi Bóg, a ludzkie życie jest drogą ku zbawieniu. Literatura średniowieczna jest przede wszystkim dydaktyczna i wzorcowa - pokazuje postawy do naśladowania albo przestrzega przed potępieniem. Charakterystyczne dla niej są uniwersalizm, asceza, motyw danse macabre oraz dwie przeciwstawne wizje świata: rycerska i ascetyczna obok siebie. W lekturach szkolnych wracają pieśń religijna, legenda o świętym, moralitet, kronika i lament.
Motyw „Przyjaźń i lojalność” reprezentują w tej epoce: Pieśń o Rolandzie (fragmenty).
Na egzaminie: Średniowiecze przydaje się, gdy temat dotyczy marności świata, śmierci albo wzorca osobowego. Zestawienie średniowiecznego „memento mori” z późniejszym buntem romantycznym pokazuje zmianę stosunku człowieka do przemijania.
Romantyzm (1822–1863 (w Polsce))
Motyw „Przyjaźń i lojalność” reprezentują w tej epoce: Trzej muszkieterowie.
Pozytywizm (1864–1890)
Motyw „Przyjaźń i lojalność” reprezentują w tej epoce: Potop (fragmenty).
Młoda Polska (1890–1918)
Motyw „Przyjaźń i lojalność” reprezentują w tej epoce: Chłopcy z Placu Broni.
Motywy pokrewne
Zdrada i zbrodnia
Złamanie wierności i czyny, których nie da się cofnąć.
W bazie te motywy nie mają wspólnych lektur - łączy je pokrewieństwo zaznaczone w opisie motywu.
Wspólnota i solidarność
Ludzie działający razem — sąsiedzi, mieszkańcy, grupa.
Lektury wspólne z motywem „Przyjaźń i lojalność”: Kajko i Kokosz: Szkoła latania (1).
Honor, odwaga i heroizm
Odwaga cywilna, bohaterstwo i rycerski kodeks.
Lektury wspólne z motywem „Przyjaźń i lojalność”: Chłopcy z Placu Broni, O psie, który jeździł koleją, Pieśń o Rolandzie (fragmenty) i Potop (fragmenty) (4).
Kwestie sporne i typowe pomyłki
Wtedy motyw łączy się ze zdradą i winą, a ocena bohatera zależy od tego, czy jego wierność wynika z miłości, czy ze strachu.
- Kwestia sporna w „Chłopcy z Placu Broni”: Czy utwór należy czytać jako pochwałę dziecięcego heroizmu czy jako przestrogę przed bezsensem wojny? Głosy widzące w chłopcach wzór honoru i przyjaźni; Głosy podkreślające, że śmierć dziecka obnaża bezsens walki o terytorium; Jak rozumieć…
- Kwestia sporna w „Kamienie na szaniec”: Jakim gatunkiem jest Kamienie na szaniec — reportażem literackim, literaturą faktu czy powieścią? Polskie opracowania opisują utwór jako książkę opowiadającą o prawdziwych wydarzeniach i osobach, opartą na relacji uczestnika, czyli tekst…
- Kwestia sporna w „Most do Terabithii”: Czy śmierć Leslie jest wynikiem wady liny, czy przyczyną psychologiczną? W powieści lina pęka albo wyrwa się jej z rąk przy samej wodzie, co przedstawia śmierć jako wypadek.…
- Sporne miejsca interpretacji opisane w bazie ma 10 lektur z tym motywem - otwarte pytanie interpretacyjne jest w każdym opracowaniu lektury.
Kwestie sporne pochodzą z opracowań lektur w bazie - pokazujemy je, bo w wypracowaniu lepiej je nazwać i uzasadnić wybór odczytania niż rozstrzygać bez dowodu z tekstu.
Pytania egzaminacyjne dotyczące tych lektur
Z bazy pytań serwisu wybraliśmy 2 pytania z 12 pytań, w których wracają lektury z tym motywem. Każde ma wyjaśnienie i podpowiedź.
- Lektury E8 - Kamienie na szaniec
Jaki był główny cel słynnej akcji pod Arsenałem z 26 marca 1943 roku opisanej przez Aleksandra Kamińskiego?
- A. Odbicie z rąk Gestapo ciężko skatowanego Jana Bytnara 'Rudego'
- B. Zamach na kata Warszawy Franza Kutscherę
- C. Wysadzenie niemieckiego pociągu z amunicją pod Celestynowem
- D. Zdobycie broni z niemieckiego magazynu w Forcie Bema
Poprawna odpowiedź: Odbicie z rąk Gestapo ciężko skatowanego Jana Bytnara 'Rudego'
Akcja pod Arsenałem (kryptonim 'Meksyk II') została zorganizowana przez Grupy Szturmowe Szarych Szeregów w celu odbicia 'Rudego' oraz innych więźniów przewożonych z Pawiaka na al. Szucha.
Podpowiedź: Chodzi o odbicie jednego z bohaterów „Kamieni na szaniec” z rąk Gestapo.
- O psie, który jeździł koleją
Na jakiej stacji kolejowej zawiadowca przygarnął psa i nadał mu imię Lampo?
- A. Marittima
- B. Piombino
- C. Rzym
- D. Turyn
Poprawna odpowiedź: Marittima
Akcja toczy się we Włoszech, przede wszystkim na niewielkiej stacji Marittima oraz w Piombino; to na stacji zawiadowca przygarnął kundelka.
Podpowiedź: To ta mniejsza stacja, na której pies się pojawił.
Wszystkie lektury z motywem Przyjaźń i lojalność
Chłopcy z Placu Broni
Ferenc Molnár (1906 r.)
Budapeszt na przełomie XIX i XX wieku; plac Broni jako terytorium chłopców; Ogród Botaniczny przylegający do placu; cmentarz przy Ogrodzie Botanicznym; gmach szkoły realnej uczęszczanej przez chłopców; dom Nemeczka i dom Boki. Chłopcy z okolic szkoły realnej mają własne terytorium zwane placem Broni, uznawane przez nich za ojczyznę, o którą można walczyć jak o prawdziwy kraj. Grupa organizuje się na wzór wojskowy: wybiera dowódcę, ustala sztandar, przeprowadza ćwiczenia i czuwa nad obroną terytorium. Na czele gromady stoi Boka, uznawany za dowódcę głównego, ceniony za rozwagę i siłę charakteru. Najmłodszym członkiem gromady jest Nemeczek, drobny i słabowity chłopiec, który mimo słabości bez reszty poświęca się sprawom placu.
Kajko i Kokosz: Szkoła latania
Janusz Christa (1981 r.)
Mirmiłowo — gród otoczony wałami, z chatami, warsztatami i karczmą, miejsce życia głównych bohaterów. Łysa Góra — wzniesienie, na którym znajduje się Wyższa Szkoła Latania prowadzona przez Jagę. Chata i gospodarstwo Łamignata oraz Jagi — miejsce odpoczynku i punkt startowy wyprawy. Akcja albumu rozpoczyna się od skargi Łamignata, który czuje się coraz słabszy i szuka sposobu na odzyskanie sił. Żona Łamignata, czarownica Jaga, prowadzi na Łysej Górze szkołę, w której uczy latania na miotłach. Łamignat udaje się do Mirmiłowa, aby namówić kasztelana Mirmiła na wyprawę do szkoły latania i na jej ukończenie. Kasztelan Mirmił, władca Mirmiłowa, jest postacią hipochondryczną i nieustannie narzeka na swoje zdrowie.
Kamienie na szaniec
Aleksander Kamiński (1943 r.)
Warszawa pod okupacją niemiecką (Generalne Gubernatorstwo): Śródmieście, Mokotów, Żoliborz, Wola, Praga, Powiśle; Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego w Warszawie — szkoła głównych bohaterów; Pawiak przy ul. Dzielnej 24/26 oraz siedziba Gestapo w al. Jana Chrystiana Szucha 25. Książka opisuje dzieje grupy warszawskich harcerzy z Szarych Szeregów w okupowanej Warszawie, od czasów przedwojennych do sierpnia 1943. Alek, Rudy i Zośka uczyli się w klasie matematyczno-fizycznej w Państwowym Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego i w maju 1939 zdali maturę. Należeli do 23 Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. Bolesława Chrobrego, nazywanej od koloru chust Pomarańczarnią. W październiku 1939 Rudy wraz z przyjaciółmi przystąpił do lewicowej Polskiej Ludowej Akcji Niepodległościowej (PLAN) i działał w niej do końca grudnia tego roku.
Którędy do Yellowstone?
Aleksandra i Daniel Mizielińscy (2020 r.)
Wybór utworów. Puszcza Białowieska; Park Narodowy Yellowstone; Park Narodowy Manú; Park Narodowy Jiuzhaigou; Park Narodowy Namib-Naukluft; Park Narodowy Grenlandii; Park Narodowy Komodo; Park Narodowy Fiordland; wiele miesięcy podróży. Tytuł utworu to Którędy do Yellowstone, a podtytuł brzmi Dzika podróż po parkach narodowych. Tekst i ilustracje przygotowali wspólnie Aleksandra i Daniel Mizielińscy. Pierwsze wydanie ukazało się nakładem Wydawnictwa Dwie Siostry w Warszawie w 2020 roku.
Most do Terabithii
Katherine Paterson (1977 r.)
Wybór utworów. Wioska Lark Creek na amerykańskiej wsi w latach siedemdziesiątych. Farma rodziny Aaronsów i otaczające ją pola oraz las. Las z potokiem, który przy dużej wodzie staje się trudny do przekroczenia. Wyobrażone królestwo Terabithia, dostępne po przejściu przez linę zawieszoną nad potokiem. Jess Aarons, jedyny syn w ubogiej rodzinie farmerów, całe wakacje trenuje bieg, by jesienią wygrać wyścig w szkole. Do sąsiedniego domu przeprowadza się rodzina Leslie Burke, zamożna i niezwykła w oczach mieszkańców Lark Creek. W pierwszym dniu szkoły Leslie pokonuje wszystkich chłopców w wyścigu, w tym Jessa, co początkowo rozczarowuje chłopca. Leslie i Jess coraz bliżej się poznają; oboje są outsiderami w szkole i znajdują w sobie oparcie. W lesie za potokiem przyjaciele odkrywają miejsce, które nazywają Terabithią i ogłaszają sobie nawzajem królem i królową tego królestwa. Do Terabithii wchodzi się po linie rozpiętej nad potokiem, co wymaga odwagi i zaufania wobec przyjaciela.
O psie, który jeździł koleją
Roman Pisarski (1967 r.)
Wybór utworów. Włochy — kraj, w którym rozgrywa się cała akcja; niewielka stacja kolejowa Marittima — główne miejsce akcji, miejsce pracy zawiadowcy i miejsce, do którego pies stale wraca; Piombino — miasto, w którym mieszka zawiadowca z żoną i dziećmi; pies jeździ tam na kolację. Akcja opowiadania rozgrywa się we Włoszech, przede wszystkim na niewielkiej stacji kolejowej Marittima oraz w Piombino, gdzie mieszka zawiadowca stacji z rodziną. Zawiadowca stacji znajduje na stacji kundelka, który przyjechał pociągiem, przygarnia go i nadaje mu imię Lampo.
Percy Jackson i bogowie olimpijscy
Rick Riordan (2005 r.)
Wybór utworów. Współczesne Stany Zjednoczone, głównie Nowy Jork i Manhattan. Yancy Academy — szkoła z internatem na wybrzeżu, gdzie zaczynają się dziwne zdarzenia. Obóz Herosów (Camp Half-Blood) na Long Island — ukryty ośrodek treningowy półbogów. Trasa wyprawy przez Amerykę: od New Jersey przez Meduzę i Saint Louis po Los Angeles. Percy Jackson to 12-letni chłopiec z dysleksją i ADHD, wychowywany w Nowym Jorku przez matkę Sally i znienawidzonego ojczyma Gabe'a Ugliano, który nie wie, kim naprawdę jest. Percy w ciągu sześciu lat został wyrzucony z sześciu różnych szkół, a wokół jego osoby regularnie działy się dziwne rzeczy, których nie umiał wyjaśnić. Na szkolnej wycieczce do Metropolitan Museum of Art opiekunka pani Dodds zamienia się w Erynię i atakuje Percy'ego, a nauczyciel pan Brunner daje mu magiczny miecz, którym chłopiec ją pokonuje — choć nikt zresztą nie pamięta pani Dodds.
Pieśń o Rolandzie (fragmenty)
Anonim (1100 r.)
Fragmenty. Przełęcz Roncevaux w Pirenejach - miejsce zasadzki i bitwy. Dwór Karola Wielkiego i obóz wojskowy Franków. Zaragoza - siedziba saraceńskiego króla Marsylego. Hiszpania początku IX wieku, ziemia pogranicza chrześcijańsko-muzułmańskiego. Akwizgran - stolica cesarstwa, miejsce sądu nad Ganelonem. Karol Wielki od siedmiu lat toczy wojnę w Hiszpanii; z saraceńskiego króla Marsylego otrzymuje propozycję kapitulacji, zleconą przez Ganelona poselstwo okazuje się podstępem wymierzonym w Rolanda. Na radzie Franków Roland nominuje na posła do Marsylego swojego pasierba Ganelona; urażony i przerażony Ganelon przysięga Rolandowi zemstę jeszcze przed wyruszeniem do wroga. Ganelon zawiera z Marsylim układ zdrady: za bogactwa i wolność obiecuje przepuścić Karola przez Hiszpanię, a w odwecie wskazuje Rolandowi dowódcę tylnych szeregów jako cel zasadzki.
Potop (fragmenty)
Henryk Sienkiewicz (1886 r.)
Fragmenty. Litwa i Podlasie w latach 1655-1656 - dwory szlacheckie, wołoszcz Łowicza i okolice Łaupowa; Rzeczpospolita Obojga Narodów w czasie najazdu szwedzkiego; Kiejdany - miejsce układu Radziwiłła ze Szwedami; Jasna Góra pod Częstochową - klasztor oblężony przez Szwedów w 1655 roku. Akcja otwiera się przyjazdem Andrzeja Kmicica do Łowicza i na Wołoszcz Orzy, gdzie panna Aleksandra Billewiczówna oczekuje na jego przybycie, by zawrzeć zapowiedziany mariaż. Kmicic, chociaż prawy i odważny, prowadzi wokół Łowicza rozboje i napady na szlachtę, przez co zraża do siebie Oleńkę i jej ciotkę oraz całą okoliczną szlachtę. Pod wpływem mowy miłosnej Oleńki Kmicic składa przyrzeczenie zmiany postępowania i rezygnuje z rozbojów, po czym wyrusza w podróż na Litwę. Tymczasem na Litwie hetman Janusz Radziwiłł prowadzi prywatną politykę, a ostatecznie zawiera układ w Kiejdanach ze Szwedami, poddając Wielkie Księstwo Litewskie królowi szwedzkiemu.
Trzej muszkieterowie
Aleksander Dumas (1844 r.)
Wybór utworów. Francja początku XVII wieku, głównie Paryż z pałacem Luwrem, gospodami i warsztatami. Dwór króla Ludwika XIII i kardynała Richelieu, rywalizacja gwardii królewskiej i kardynalskiej. Anglia, rezydencja księcia Buckingham i hrabiego de Winter. Drogi między Paryżem a wybrzeżem kanału La Manche oraz karczmy i zajazdy po drodze. Francja roku 1625: formalnie rządzi Ludwik XIII, lecz rzeczywistą władzę skupia w swoich rękach kardynał Richelieu, który dysponuje własną gwardią i siecią szpiegów. Osiemnastoletni Gaskończyk d’Artagnan opuszcza rodzinne strony, aby wstąpić do elitarnej formacji muszkieterów królewskich dowodzonej przez pana de Tréville’a, starego przyjaciela ojca. Od rodziców chłopak dostaje wyróżniający się koń, starą szpadę, list polecający do kapitana muszkieterów oraz radę, by nie znosił żadnej obrazy.
Te 10 lektur: 1173 fakty źródłowe, każdy z odniesieniem do źródła. Jak powstają opracowania
Epoki, autorzy i gatunki powiązane z motywem „Przyjaźń i lojalność”
Prześledź, w których epokach i u których pisarzy ten motyw odgrywa centralną rolę, aby zbudować pełny kontekst historycznoliteracki w wypracowaniu.
Epoki, w których występuje motyw
Wszystkie epoki →Autorzy podejmujący ten motyw
Gatunki literackie z tym motywem
Pojęcia w Słowniku Terminów
Powiązane narzędzia egzaminacyjne i katalogi wiedzy
Połącz trening zadań egzaminacyjnych z powtórką lektur obowiązkowych, motywów toposowych, cech epok oraz pojęć teoretycznoliterackich.
9 pełnych arkuszy E8 i matury z czasem i punktacją
Teza, lektura obowiązkowa, 2 konteksty i błąd kardynalny
Porównanie dwóch tekstów w rygorze 60-90 wyrazów
Zaproszenie i ogłoszenie z checklistą 5 elementów CKE
Testy z polskiego, historii, matematyki, biologii i WOS
Plan nauki od września do maja z kamieniami milowymi
Szybki dostęp do katalogów lektur i kompendiów
Źródła zewnętrzne, biblioteka cyfrowa i materiały CKE
Zweryfikowane zasoby instytucji publicznych, bibliotek cyfrowych oraz informatorów egzaminacyjnych, które poszerzają kontekst lekturowy i historycznoliteracki.
Informator o egzaminie maturalnym w Formule 2023 i wykaz zagadnień CKE
Oficjalne wytyczne egzaminacyjne, kryteria punktowania zadań otwartych, wypracowań i arkusze pokazowe.
Zintegrowana Platforma Edukacyjna - lekcje, konteksty i ćwiczenia MEN
Państwowa baza materiałów edukacyjnych dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych.
Indeks motywów i toposów w tekstach literackich - Wolne Lektury
Darmowe, kompletne wydania lektur szkolnych z przypisami i komentarzem filologicznym.
Polona i Encyklopedia PWN - konteksty historycznoliterackie i archiwalia
Naukowe definicje pojęć teoretycznoliterackich, normy językowe oraz biogramy twórców.