Młoda Polska

Ania z Zielonego Wzgórza

Lucy Maud Montgomery (1908 r.)

Wybór utworów. Avonlea na Wyspie Księcia Edwarda w Kanadzie — fikcyjna wiejska miejscowość, w której leży farma Cuthbertów. Zielone Wzgórze (Green Gables) — farma i dom rodzeństwa Cuthbertów, miejsce zamieszkania Ani. Szkoła wiejska w Avonlea oraz domy sąsiadów: pani Rachel Lynde, rodziny Barrych, pani Spencer. Ania z Zielonego Wzgórza to pierwsza część cyklu powieści Lucy Maud Montgomery o Ani Shirley. Powieść ukazała się po raz pierwszy w 1908 roku nakładem wydawnictwa L.C. Page & Co. Pierwsze polskie tłumaczenie opublikowano w 1911 roku w wydawnictwie M. Arcta; jego autorką była Rozalia Bernsztajnowa. Akcja rozgrywa się na Wyspie Księcia Edwarda i obejmuje pierwsze pięć lat pobytu Ani w Avonlea, od czerwca 1877 do wakacji 1882 roku. Główną bohaterką jest jedenastoletnia rudowłosa sierota Ania Shirley, obdarzona bujną wyobraźnią i skłonnością do nieustannego mówienia.

14 postaci 16 zdarzeń

Klasy 4-6 Obowiązkowa

Chłopcy z Placu Broni

Ferenc Molnár (1906 r.)

Budapeszt na przełomie XIX i XX wieku; plac Broni jako terytorium chłopców; Ogród Botaniczny przylegający do placu; cmentarz przy Ogrodzie Botanicznym; gmach szkoły realnej uczęszczanej przez chłopców; dom Nemeczka i dom Boki. Chłopcy z okolic szkoły realnej mają własne terytorium zwane placem Broni, uznawane przez nich za ojczyznę, o którą można walczyć jak o prawdziwy kraj. Grupa organizuje się na wzór wojskowy: wybiera dowódcę, ustala sztandar, przeprowadza ćwiczenia i czuwa nad obroną terytorium. Na czele gromady stoi Boka, uznawany za dowódcę głównego, ceniony za rozwagę i siłę charakteru. Najmłodszym członkiem gromady jest Nemeczek, drobny i słabowity chłopiec, który mimo słabości bez reszty poświęca się sprawom placu.

9 postaci 13 zdarzeń

Liceum PP Obowiązkowa

Epopeja

Chłopi (fragmenty)

Władysław Stanisław Reymont (1904 r.)

Fragmenty. Wieś Lipce na Mazowszu pod Warszawą w końcu XIX wieku. Gospodarstwo Boryny — zagroda z domem, stodołą i polami. Karczma i targ we wsi oraz droga do kościoła w sąsiedniej parafii. Pola, łąki i las otaczające wieś. /chaty i podwórka sąsiadów — Borynów, Kłębowców, Pacześiów. Dwór w oddaleniu od wsi jako siedziba ziemiaństwa. Akcja tomu I zaczyna się jesienią poprzedzającego roku i prowadzi przez Wielki Post, wiosnę i lato do żniw i dożynek. Maciej Boryna jest najbogatszym i najbardziej poważanym gospodarzem we wsi Lipce. Boryna jest już wdowcem po drugiej żonie i ma trójkę dorosłych dzieci: synów Antka i Macieja oraz córkę Marysię. Sześćdziesięcioletni Boryna postanawia ożenić się po raz trzeci, co wywołuje burzę w rodzinie. Boryna wybiera na żonę młodą Jagnę Paczesiówną, ówczesną dziewczynę z sąsiedniego gospodarstwa. Jagna jest uznawana za najpiękniejszą dziewczynę we wsi i ma wielu adoratorów.

14 postaci 22 zdarzeń

Opowiadanie

Księga dżungli

Joseph Rudyard Kipling (1894 r.)

Wybór utworów. Dżungla indyjska że wzgórzem Seeonee i rzeką Waingangą; jaskinia wilczej watahy; wioska ludzi na skraju dżungli; ruiny opuszczonego miasta, gdzie mieszkają bandarlogi; spokojne stawy i trakt łowny. Księga dżungli to zbiór opowiadań, w którym wątki chłopca Mowglim przeplatają się z historiami niezwiązanymi bezpośrednio z bohaterem, jak opowieść o manguście Rikki-Tikki-Tavi czy o białych fokach. Tygrys Shere Khan atakuje ludzi, a dziecko wypłasza się do jaskini wilczej watahy, która przygarnia go jako szczenię. Rodzice wilczy przyjmują Mowgliego mimo prawa dżungli, które wymaga, by przybysz był wykupiony przez dwóch członków rady poza obojgiem rodziców. Niedźwiedź Baloo, nauczyciel prawa dżungli, i pantera Bagheera wykupują Mowgliego, ratując go od zagłady przez Shere Khana i buntownicze młode wilki. Mowgli dorasta w wataże, uczy się prawa dżungli od Baloo i poluje z watahą pod wodzą starego wilka Akeli.

12 postaci 17 zdarzeń

Tajemniczy ogród

Frances Hodgson Burnett (1911 r.)

Wybór utworów. Początek XX wieku, epoka edwardiańska. Brytyjskie Indie na początku powieści: dom rodziców Mary, w której wybucha zaraza cholery. Yorkshire w północnej Anglii: rozległe wrzosowiska irogowate i surowy klimat. Misselthwaite Manor: ogromny, ponury dwór szlachecki stojący na skraju wrzosowisk, z setkami pokoi, w tym zamkniętymi skrzydłami. Mary Lennox to dziesięcioletnia, chorowita i zaniedbana dziewczynka z bogatej brytyjskiej rodziny mieszkającej w Indiach, wychowywana przez służbę, przez co rozkapryszona i wyniosła. Podczas epidemii cholery rodzice Mary i większość służby umierają, a opuszczona dziewczynka zostaje odkryta przez brytyjskich żołnierzy. Po śmierci rodziców Mary zostaje odesłana do Anglii, pod opiekę wuja Archibalda Cravena, męża siostry jej ojca, mieszkającego w Misselthwaite Manor na wrzosowiskach Yorkshire.

10 postaci 14 zdarzeń

W pustyni i w puszczy

Henryk Sienkiewicz (1911 r.)

Wybór utworów. Port Said w Egipcie — miejsce otwarcia powieści i dom rodzin Tarkowskiego i Rawlisona. Kanał Sueski i Kompania Kanału Sueskiego — miejsce pracy ojców Stasia i Nel. Izmaila i Kair — etapy podróży dzieci koleją. Medinet oraz prowincja El-Fajum — miejsce świąt i punkt, z którego dzieci zostają uprowadzone. Powieść otwiera się w Port Saidzie rozmową czternastoletniego Stasia Tarkowskiego i ośmioletniej Nel Rawlison o uwięzieniu Fatmy, żony sudańskiego dozorcy Smaina. Smain zdradził angielskie władze, przywłaszczył sobie pieniądze przeznaczone na wykup jeńców i przyłączył się do powstania mahdystów. Ojcowie dzieci, Władysław Tarkowski i George Rawlison, są inżynierami zatrudnionymi przy budowie i modernizacji Kanału Sueskiego. Ojcowie wyjeżdżają służbowo do prowincji El-Fajum, a dzieci mają do nich dołączyć po rozpoczęciu ferii. Fatma przychodzi nocą do inżynierów, prosi o wstawiennictwo u władz i poleca wielbłądników Idrysa i Gebhra jako rzekomo bezpiecznych przewodników.

15 postaci 16 zdarzeń

Liceum PP Obowiązkowa

Dramat

Wesele

Stanisław Wyspiański (1901 r.)

Wiejska izba Bronowic, w której odbywa się wesele inteligencji krakowskiej z chłopami. Przedsionek i podwórze chaty, gdzie pojawiają się postacie fantastyczne. Ta sama izba po północy, wypełniona widzeniami i tańcem chocholim. Bronowice pod Krakowem na przełomie XIX i XX wieku, w Galicji pod zaborem austriackim. Wesele jest osnute na autentycznym ślubie poety Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną, zawartym w lutym 1900 roku w Bronowicach pod Krakowem, gdzie inteligencja krakowska bawiła się razem z chłopami. Dramat składa się z trzech aktów: pierwszym jest przyjęcie nowożeńców, drugim wesele z kontrastem dwóch światów, a trzecim zabawa, w której kolejni goście doświadczają widzeń, a całość kończy chocholi taniec.

15 postaci 16 zdarzeń