Kordian

Czas, miejsce i punkt wyjścia

Tło i przestrzeń wydarzeń

dworek szlachecki na ziemiach po powstaniu listopadowym (akt I); Londyn — City bankierskie i nędza robotniczych dzielnic (akt II); Wenecja i Florencja — miłość i rozczarowanie (akt II); szczyt Mont Blanc w Alpach (akt II); Rzym w noc sylwestrową 1829 roku, przed koronacją papieża Piusa VIII (akt III).

Początek historii i zawiązanie akcji

Akcja pierwszego aktu toczy się w nocy na wsi, gdzie piętnastoletni Kordian przesiaduje w altanie i dygresyjnie myśli o miłości i samobójstwie. Kordian jest chory na typowo romantyczną chorobę: nadwrażliwość, nudę i rozdarcie między marzeniem a czynem.

Przebieg wydarzeń i węzłowe wątki

Noc w altanie i choroba duszy

Piętnastoletni Kordian dygresyjnie rozmyśla o miłości, marzeniach i samobójstwie, pokazując typowy obraz romantycznego młodego człowieka.

Rozstanie z ukochaną

Opiekunka i pierwsza miłość bohatera opuszcza dworek, co pogłębia jego kryzys emocjonalny.

Baśń o dzikiej hucule

Grzegorz opowiada historię mającą odtruwa Kordiana od pychy i pokazać, że hiszpańskie męstwo bez rozumu prowadzi do zguby.

Próba samobójcza i gorączka mózgowa

Po rozczarowaniu Wiolettą Kordian rani się w ramie łóżka i przechodzi chorobę, która przeradza jego energię w powołanie narodowe.

Opera złota w banku londyńskim

wizją banku jako świątyni pieniądza ujawnia krytykę nowego porządku świata, w którym wszystko ma cenę.

Obraz szubienicy na tle koronacji

Kordian widzi żołnierza prowadzonego na stracenie za bunt, co łączy wątek osobisty że sprawą narodu.

Wenecka miłość i rozczarowanie

Romans z Wiolettą kończy się uświadomieniem iluzoryczności uczucia; Kordian traci wiarę w świat.

Wspinaczka na Mont Blanc

Kordian zdobywa szczyt Alp i ogłasza wzniosłość istnienia, będąc na szczycie świata fizycznego i duchowego.

Kuszenie na Mont Blanc

Diabeł proponuje bohaterowi władzę nad światem; Kordian odrzuca pychę, ale przyjmuje od szatana strzałę czynu.

Noc sylwestrowa w Rzymie

Miasto szykuje się do koronacji papieża; car ma przybyć na uroczystość, co staje się okazją do spisku.

Rozłam w kwaterze spisku

Konspiratorzy kłócą się o sens czynu; część jest gotowa na ofiarę, część pielgrzymuje tylko w deklaracjach.

Kuszenie papieża

Diabeł proponuje Piusowi VIII wyzwolenie Europy w zamian za pakt; papież odmawia, ale pozostaje bierny.

Niedokonany zamach

W komnacie cara Kordian zamiast uderzyć rozwiązuje mu spinki, co ujawnia jego słabość i prowadzi do aresztowania.

Ucieczka i dobrowolny powrót

Towarzysze wydobywają Kordiana z więzienia, ale on wraca, bo chce stać się symbolem ofiarnego czynu.

Próba przed sądem

Kordian udaje obłąkanie, by uniknąć odpowiedzialności; scena stawia pytanie o granice heroizmu i szaleństwa.

Wyrok i otwarte zakończenie

Sąd skazuje bohatera na ścięcie; Narrator sugeruje, że jego ofiara może ocalić honor pokolenia i stać się początkiem odrodzenia.

Finał i rozwiązanie

Finałowe rozstrzygnięcie

Dramat kończy się wyrokiem śmierci na Kordiana; Narrator pozostawia otwarte pytanie o sens ofiary, sugerując, że czyn i pamięć o nim mogą stać się początkiem moralnego przebudzenia pokolenia, choć na scenie bohater ginie.