Ojciec Goriot

Czas, miejsce i punkt wyjścia

Tło i przestrzeń wydarzeń

Paryż w roku 1819, okres restauracji Burbonów po upadku Napoleona; Pensjonat Madame Vauquer przy ulicy Neuve-Sainte-Geneviève, dzielnica uboga, na pograniczu Dzielnicy Łacińskiej; Salon wicehrabiny de Beauséant w arystokratycznej części Paryża.

Początek historii i zawiązanie akcji

Powieść otwiera rozbudowany opis pensjonatu Vauquer: ponury dom przy ulicy Neuve-Sainte-Geneviève, z zapachem stęchlizny i salonem utrzymanym przez gospodynię w fałszywej elegancji. Madame Vauquer to wdowa prowadząca pensjonat dla skromnych pensjonariuszy; jej przychody i pozycja społeczna zależą od klasy gości.

Przebieg wydarzeń i węzłowe wątki

Opis pensjonatu Vauquer i portrety mieszkańców

Powieść otwiera się szczegółowym opisem ponurego pensjonatu przy ulicy Neuve-Sainte-Geneviève i portretami jego skromnych pensjonariuszy, w tym tajemniczego Gorioti i Vautrina.

Żarty pensjonariuszy nad Goriotem

Pensjonariusze wykorzystują Goriota jako kozła ofiarnego; ustalają wkrótce, że biedny emerytowany fabrykant wydawał obie córki za majątek i życie w zbytku.

Rastignac przybywa do Paryża i sięga po listy polecające

Młody student prawa z południa Francji postanawia wybić się w Paryżu i za pośrednictwem rodziny zdobywa listy do dalekiej krewnej, wicehrabiny de Beauséant.

Skandal w salonie hrabiny de Restaud

Wizyta u Anastazji de Restaud kończy się kompromitacją Eugeniusza i hrabiny, gdy wchodzi Goriot, ujawniając wszem i wobec pokrewieństwo z żoną arystokraty.

Wizyta u wicehrabiny de Beauséant i przedstawienie Delphinie

Wicehrabina de Beauséant wtajemnicza Rastignaka w reguły paryskiego świata i oddaje go w opiekę Delphinie de Nucingen, którą porzuca właśnie książę de Marsay.

Vautrin proponuje Rastignakowi układ

Vautrin zdradza Rastignakowi swoją koncepcję świata jako dżungli, w której liczy się energia, i proponuje ożenek z Victorine, po śmierci jej brata w pojedynku zaaranżowanym przez jego ludzi.

Rastignak odrzuca ofertę Vautrina

Eugeniusz odmawia udziału w zbrodni, ale wewnętrznie przeżywa kryzys moralny, odkrywając, że uczciwa droga w paryskim świecie wydaje się zamknięta.

Anastazja traci diamenty męża

Hrabina de Restaud wydaje diamenty z kolekcji męża na spłatę długów kochanka; hrabia żąda zwrotu i pokazuje żonie dokumenty, które zabezpieczają jej posag na własne imię.

Udar Goriota

Na wieść o sprzedaży diamentów Anastazji i o niemocy wobec córek Goriot doznaje udaru mózgu.

Aresztowanie Vautrina

Panna Michonneau i Poiret zdradzają Vautrina policji; po podaniu środka usypiającego zostaje rozpoznany po bliznach jako zbiegły skazaniec Jacques Collin i aresztowany.

Śmierć brata Victorine w pojedynku

Pojedynek zaaranżowany przez Vautrina kończy się śmiercią brata Victorine, która staje się spadkobierczynią fortuny Taillefera; Rastignak nie interesuje się już tą drogą.

Wyproszenie Michonneau i Poiret z pensjonatu

Pensjonariusze oburzeni na donosicielstwo wybijają pannę Michonneau i Poiret z domu, choć nie aprobaty mają dla Vautrina.

Pożegnanie wicehrabiny de Beauséant

Upokorzona przez porzucenie wicehrabina de Beauséant urządza pożegnalny bal i opuszcza Paryż; Rastignak jest świadkiem jej ostatecznego odejścia że świata salonów.

Goriot pożycza ostatnie pieniądze Anastazji

Anastazja, pozbawiona środków przez męża, otrzymuje od ojca ostatnie pieniądze, które mają wykupić Maksyma de Traillesa od służby wojskowej.

Kłótnia córek u łoża umierającego ojca

Delphine i Anastazja spotykają się u łoża umierającego Goriota i zamieniają się pretensjami o wzajemne wyniszczanie ojca, ale żadna nie zostaje z nim do końca.

Śmierć Goriota i jego pogrzeb

Goriot umiera w samotności, opiekują się nim tylko Rastignak i Bianchon; pogrzeb jest żałośnie skromny, z jednym służącym, dwiema płaczkami i bez kazania.

Finał i rozwiązanie

Zakończenie losów bohaterów

Rastignak opiekuje się umierającym Goriotem i organizuje jego skromny pogrzeb. Po ceremonii udaje się na cmentarz Pere-Lachaise i, patrząc ze wzgórza na Paryż nad Sekwaną, rzuca miastu wyzwanie, które oznacza jego decyzję o wejściu w grę o władzę i majątek, porzucając studia i moralne wątpliwości.

Puentujące rozstrzygnięcie

Powieść kończy się tym symbolicznym wyzwaniem jako początkiem kariery bohatera.