Przejdź do treści
Lektury Polskie Kanon CKE 2026/2027
Menu
Arkusze CKE
Liceum PP Opowiadanie Epoka: Współczesność 1998 r. Zakres: Fragmenty Lektura obowiązkowa

Profesor Andrews w Warszawie

Olga Tokarczuk

opowiadanie (proza krótka)

10
Bohaterów
12
Wydarzeń fabuły
8
Motywów literackich
15
Pytań w quizie

Opracowanie w wersji 1 · aktualizacja 26.09.2026 · jak powstają opracowania

Streszczenie w pigułce

Andrews przybywa do Warszawy, by wygłaszać wykłady z psychologii, i zamieszkuje w hotelu, nieświadomy zbliżających się wydarzeń politycznych. Opowiadanie kończy się powrotem Andrewsa do Anglii: rzeczywistość, która przed wyjazdem wydawała mu się uporządkowana i normalna, po doświadczeniu warszawskiego stanu wojennego jawi się mu jako równie absurdalna i umowna.

Streszczenie szczegółowe

Czas, miejsce i punkt wyjścia

Tło i przestrzeń wydarzeń

Warszawa w grudniu 1981 roku, w dniach wprowadzenia stanu wojennego; Puste, zimowe ulice miasta, przed którymi stoją czołgi i wojskowa technika; Warszawski hotel, w którym mieszka Andrews i goście z zagranicy; Domy i wnętrza mieszkań Polaków, do których błąka się bohater; Londyn i angielska rzeczywistość po powrocie bohatera z Polski.

Początek historii i zawiązanie akcji

Andrews, angielski psycholog i wykładowca, przyjeżdża do Warszawy, aby wygłosić cykl wykładów, i zamieszkuje w jednym z hoteli stolicy. Bohater w momencie przyjazdu doświadcza Warszawy jako miasta nieznajomego, pełnego cudzych znaków i języka, którego nie rozumie, co od początku budzi w nim poczucie osaczenia.

Przebieg wydarzeń i węzłowe wątki

Przyjazd Andrewsa do Warszawy

Andrews przybywa do Warszawy, by wygłaszać wykłady z psychologii, i zamieszkuje w hotelu, nieświadomy zbliżających się wydarzeń politycznych.

Nieobecność tłumaczki

Tłumaczka, mająca pomóc Andrewsowi w porozumiewaniu się, nie zjawia się na wykładzie, co wstrzymuje cały program i pogłębia poczucie zagubienia bohatera.

Wprowadzenie stanu wojennego

13 grudnia 1981 roku w Polsce zostaje wprowadzony stan wojenny: na ulicach pojawiają się czołgi i wojskowa technika, a miasto zostaje zamknięte.

Wędrówka przez zamknięte miasto

Andrews wyrusza pieszo przez Warszawę, ścierając się z pustymi sklepami, kolejami i instytucjami zamkniętymi na skutek stanu wojennego.

spotkanie z polską rodziną

Bohater zostaje przyjęty przez warszawską rodzinę, która udziela mu schronienia i pomaga w wydostaniu się z zamieszania.

Pobyt w hotelu wśród cudzoziemców

W hotelu Andrews spotyka innych cudzoziemców i Polaków, którzy różnie reagują na stan wojenny, co ukazuje mu wielość postaw wobec kryzysu.

Doświadczenie głodu i zagrożenia

Andrews odczuwa głód i fizyczne osłabienie, co staje się dla niego osobistym doświadczeniem warunków życia w PRL-u i symbolem wyczerpania cywilizacyjnego.

Zetknięcie z rzeczywistością PRL-u

Bohater podczas wędrówki obserwuje kolejki, puste półki i oznaki zamętu, przez co poznaje polską rzeczywistość od strony zwykłych ludzi, a nie wykładów i konferencji.

Rozmowy i próby porozumienia

Andrews podejmuje nieudane i udane próby porozumienia się z Polakami mimo bariery językowej; z próśb, gestów i życzliwości wyłania się komunikacja ponad słowami.

Refleksja o dwóch światach

Bohater kontrastuje że sobą rzeczywistość polską i angielską, dochodząc do wniosku, że oba światy łączy wspólne ludzkie istnienie podatne na chaos i absurd.

Powrót do Anglii

Andrews powraca do Anglii, gdzie rzeczywistość, którą uważał za normalną, jawi się mu teraz jako równie absurdalna i umowna jak Polska.

Nowa perspektywa bohatera

Ostatnie sceny pokazują Andrewsa w Londynie jako człowieka odmienionego: patrzy na londyńskie ulice jak na obcy świat i na rzeczywistość jako na absurd.

Finał i rozwiązanie

Finałowe rozstrzygnięcie

Opowiadanie kończy się powrotem Andrewsa do Anglii: rzeczywistość, która przed wyjazdem wydawała mu się uporządkowana i normalna, po doświadczeniu warszawskiego stanu wojennego jawi się mu jako równie absurdalna i umowna. Bohater wraca z nową wrażliwością na ulotność i chaos świata.

Bohaterowie utworu

10 postaci

Profesor Andrews

Główny bohater

główny bohater opowiadania

Angielski psycholog i wykładowca, który przyjeżdża do Warszawy i doświadcza wprowadzenia stanu wojennego

Cechy i działania:
  • • Przyjeżdża do Warszawy, by wygłaszać wykłady z psychologii
  • • Po powrocie do Anglii patrzy na rzeczywistość jako na absurd

Tłumaczka

Postać drugoplanowa

osoba mająca pomagać Andrewsowi w porozumiewaniu się podczas wykładów, która nie zjawia się na umówionym spotkaniu

Cechy i działania:
  • • Nie przychodzi na wykład Andrewsa
  • • Brak tłumaczki staje się początkiem serii problemów bohatera

Polska rodzina goszcząca Andrewsa

Postać drugoplanowa

warszawiacy

Którzy przyjmują zagubionego cudzoziemca i pomagają mu przetrwać w trudnej rzeczywistości

Cechy i działania:
  • • Udzielają schronienia i wsparcia Andrewsowi
  • • Reprezentują polską gościnność i solidarność

Goście hotelowi

Postać drugoplanowa

cudzoziemcy i Polacy mieszkający w hotelu razem z Andrewsem, którzy reagują różnie na stan wojenny

Cechy i działania:
  • • Przebywają w hotelu w czasie wprowadzenia stanu wojennego
  • • Pokazują różne postawy wobec rzeczywistości

Wojskowi i milicjanci

Postać drugoplanowa

przedstawiciele władz stanu wojennego

Obecni na ulicach i w instytucjach

Cechy i działania:
  • • Kontrolują miasto i ograniczają swobodę mieszkańców
  • • Reprezentują siłę, która wprowadza nowy porządek

Mieszkańcy Warszawy

Postać drugoplanowa

tło ludzkie opowiadania

Ludzie kolejek, pustych sklepów i zamkniętych domów

Cechy i działania:
  • • Znoszą realia stanu wojennego na co dzień
  • • Tworzą obraz miasta w kryzysie

Angielskie otoczenie Andrewsa

Postać drugoplanowa

świat bohatera przed wyjazdem do Polski

Symbol bogatej Europy Zachodniej i jej przyzwyczajeń

Cechy i działania:
  • • Reprezentuje rzeczywistość, którą Andrews porównuje z polską
  • • Po powrocie okazuje się równie absurdalna jak Polska

Uniwersyteccy słuchacze

Postać drugoplanowa

słuchacze wykładów Andrewsa

Którzy z powodu stanu wojennego nie mogą uczestniczyć w zajęciach

Cechy i działania:
  • • Oczekują na wykłady, które nie mogą się odbyć
  • • Symbolizują przerwane życie intelektualne

Sprzedawcy i urzędnicy

Postać drugoplanowa

osoby obsługujące punkty sklepów

Kolejek i instytucji, z którymi bohater styka się podczas wędrówki

Cechy i działania:
  • • Obsługują zamknięte lub półotwarte punkty w warunkach stanu wojennego
  • • Tworzą obraz codziennej administracji PRL-u

Warszawscy kapłani i wierni

Postać drugoplanowa

obecne w tle postaci związane z polskim życiem religijnym, które robi wrażenie na bohaterze

Cechy i działania:
  • • Wprowadzają w opowiadanie wymiar sacrum
  • • Utrzymują życie duchowe miasta mimo stanu wojennego

Relacje między bohaterami

Kto z kim jest powiązany i co z tego powiązania wynika dla fabuły.

Mapa pokazuje strukturę powiązań - każda linia to jedna relacja opisana niżej.

Profesor Andr… Angielskie ot… Goście hotelo… Mieszkańcy Wa… Polska rodzin… Tłumaczka Uniwersyteccy… Wojskowi i mi…
Profesor Andrews - Tłumaczka

relacja zawodowa, która się nie spełnia

Profesor Andrews - Polska rodzina goszcząca Andrewsa

gościnność i wzajemne zrozumienie mimo barier językowych

Profesor Andrews - Goście hotelowi

sąsiedztwo losowe w czasie stanu wojennego

Wojskowi i milicjanci - Mieszkańcy Warszawy

władza stanu wojennego wobec obywateli

Profesor Andrews - Angielskie otoczenie Andrewsa

tożsamość bohatera i świat, z którego pochodzi

Profesor Andrews - Uniwersyteccy słuchacze

wykładowca i słuchacze, spotkanie przerwane przez historię

Plan wydarzeń

12 punktów
1

Przyjazd Andrewsa do Warszawy

Andrews przybywa do Warszawy, by wygłaszać wykłady z psychologii, i zamieszkuje w hotelu, nieświadomy zbliżających się wydarzeń politycznych.

2

Nieobecność tłumaczki

Tłumaczka, mająca pomóc Andrewsowi w porozumiewaniu się, nie zjawia się na wykładzie, co wstrzymuje cały program i pogłębia poczucie zagubienia bohatera.

3

Wprowadzenie stanu wojennego

13 grudnia 1981 roku w Polsce zostaje wprowadzony stan wojenny: na ulicach pojawiają się czołgi i wojskowa technika, a miasto zostaje zamknięte.

4

Wędrówka przez zamknięte miasto

Andrews wyrusza pieszo przez Warszawę, ścierając się z pustymi sklepami, kolejami i instytucjami zamkniętymi na skutek stanu wojennego.

5

Spotkanie z polską rodziną

Bohater zostaje przyjęty przez warszawską rodzinę, która udziela mu schronienia i pomaga w wydostaniu się z zamieszania.

6

Pobyt w hotelu wśród cudzoziemców

W hotelu Andrews spotyka innych cudzoziemców i Polaków, którzy różnie reagują na stan wojenny, co ukazuje mu wielość postaw wobec kryzysu.

7

Doświadczenie głodu i zagrożenia

Andrews odczuwa głód i fizyczne osłabienie, co staje się dla niego osobistym doświadczeniem warunków życia w PRL-u i symbolem wyczerpania cywilizacyjnego.

8

Zetknięcie z rzeczywistością PRL-u

Bohater podczas wędrówki obserwuje kolejki, puste półki i oznaki zamętu, przez co poznaje polską rzeczywistość od strony zwykłych ludzi, a nie wykładów i konferencji.

9

Rozmowy i próby porozumienia

Andrews podejmuje nieudane i udane próby porozumienia się z Polakami mimo bariery językowej; z próśb, gestów i życzliwości wyłania się komunikacja ponad słowami.

10

Refleksja o dwóch światach

Bohater kontrastuje ze sobą rzeczywistość polską i angielską, dochodząc do wniosku, że oba światy łączy wspólne ludzkie istnienie podatne na chaos i absurd.

11

Powrót do Anglii

Andrews powraca do Anglii, gdzie rzeczywistość, którą uważał za normalną, jawi się mu teraz jako równie absurdalna i umowna jak polska.

12

Nowa perspektywa bohatera

Ostatnie sceny pokazują Andrewsa w Londynie jako człowieka odmienionego: patrzy na londyńskie ulice jak na obcy świat i na rzeczywistość jako na absurd.

Czas i miejsce akcji

Warszawa w grudniu 1981 roku, w dniach wprowadzenia stanu wojennego; Puste, zimowe ulice miasta, przed którymi stoją czołgi i wojskowa technika; Warszawski hotel, w którym mieszka Andrews i goście z zagranicy; Domy i wnętrza mieszkań Polaków, do których błąka się bohater; Londyn i angielska rzeczywistość po powrocie bohatera z Polski.

Motywy literackie i problematyka

Spotkanie dwóch światów

Opowiadanie zestawia ze sobą rzeczywistość PRL-u w stanie wojennym i bogatą Europę Zachodnią; kontrast ten ukazuje różnice cywilizacyjne i wspólne ludzkie doświadczenie.

Przykłady z tekstu: Refleksja o dwóch światach: Bohater kontrastuje ze sobą rzeczywistość polską i angielską, dochodząc do wniosku, że oba światy łączy wspólne ludzkie istnienie podatne na chaos i absurd.; Opowiadanie pokazuje różnicę cywilizacyjną: porównuje organizację życia i przyzwyczajenia w bogatej Europie Zachodniej z warunkami panującymi w PRL-u w stanie wojennym.
Motyw w literaturze: Wojna, okupacja i obóz →

Absurd i dezorientacja

Tokarczuk pokazuje absurd rzeczywistości: tak polska wojna, jak i angielski ład okazują się oderwane od zdrowego rozsądku, a bohater traci pewność interpretacji świata.

Przykłady z tekstu: Refleksja o dwóch światach: Bohater kontrastuje ze sobą rzeczywistość polską i angielską, dochodząc do wniosku, że oba światy łączy wspólne ludzkie istnienie podatne na chaos i absurd.; Odczucie absurdu dotyczy obu światów: tak polska rzeczywistość stanu wojennego, jak i angielska codzienność wydają się bohaterowi oderwane od zdrowego rozsądku, choć w różny sposób.

Granice wiedzy naukowej

Andrews, psycholog, przekonuje się, że wiedza o człowieku nie wystarcza wobec historii, wojny i egzystencji; naukowa racjonalność ulega rewizji.

Przykłady z tekstu: Przyjazd Andrewsa do Warszawy: Andrews przybywa do Warszawy, by wygłaszać wykłady z psychologii, i zamieszkuje w hotelu, nieświadomy zbliżających się wydarzeń politycznych.; Bohater doświadcza przełomu w postrzeganiu własnej tożsamości i profesji: to, co Andrews uważał za wiedzę o człowieku, okazuje się niewystarczające wobec historii, wojny i egzystencji.

Historia i jednostka

Stan wojenny wchodzi w życie zwykłych ludzi i cudzoziemców; opowiadanie pokazuje, że historia może w każdej chwili przerwać codzienność i zmienić życie jednostki.

Przykłady z tekstu: Pobyt w hotelu wśród cudzoziemców: W hotelu Andrews spotyka innych cudzoziemców i Polaków, którzy różnie reagują na stan wojenny, co ukazuje mu wielość postaw wobec kryzysu.; Opowiadanie pokazuje, że cudzoziemiec w obcym kraju jest szczególnie wrażliwy na absurd systemu: nieprzyzwyczajony do jego praw, traktuje jako paradoks to.

Obcość i język

Motyw nieznajomego języka i obcych znaków podkreśla izolację bohatera; obcość staje się metaforą ogólnoludzkiej trudności porozumienia.

Przykłady z tekstu: Nieobecność tłumaczki: Tłumaczka, mająca pomóc Andrewsowi w porozumiewaniu się, nie zjawia się na wykładzie, co wstrzymuje cały program i pogłębia poczucie zagubienia bohatera.; Bohater w momencie przyjazdu doświadcza Warszawy jako miasta nieznajomego, pełnego cudzych znaków i języka, którego nie rozumie, co od początku budzi w nim poczucie osaczenia.
Motyw w literaturze: Język, mowa i porozumienie →

Gościnność i solidarność

Polska rodzina i okoliczni ludzie okazują Andrewsowi życzliwość mimo trudnych warunków; motyw pokazuje, że w kryzysie jednostki potrafią się wspierać.

Przykłady z tekstu: Pobyt w hotelu wśród cudzoziemców: W hotelu Andrews spotyka innych cudzoziemców i Polaków, którzy różnie reagują na stan wojenny, co ukazuje mu wielość postaw wobec kryzysu.; Bohater poznaje Polaków, którzy wbrew trudnym warunkom okazują mu życzliwość, wspierają go i dopomagają w wydostaniu się z zamieszania, w które wplątuje go los.
Motyw w literaturze: Wspólnota i solidarność →

Sen, jawą i rzeczywistość

Tokarczuk zaskakuje bohatera i czytelnika: granica między snem a jawą ulega zatarciu, co potęguje wrażenie nierealności świata.

Przykłady z tekstu: Zetknięcie z rzeczywistością PRL-u: Bohater podczas wędrówki obserwuje kolejki, puste półki i oznaki zamętu, przez co poznaje polską rzeczywistość od strony zwykłych ludzi.; Tokarczuk wplata w fabułę wątek snów i refleksji bohatera, których granica z jawą ulega zatarciu, co potęguje wrażenie absurdu i nierealności otaczającego świata.

Sacrum w codzienności

Bohater dostrzega w polskiej rzeczywistości wymiar duchowy, który w jego własnym świecie został zatarty; sacrum przenika życie codzienne Polaków.

Przykłady z tekstu: Zetknięcie z rzeczywistością PRL-u: Bohater podczas wędrówki obserwuje kolejki, puste półki i oznaki zamętu, przez co poznaje polską rzeczywistość od strony zwykłych ludzi.; Motyw sakralności i sacrum przenika utwór: Andrews, choć niekoniecznie wierzący, dostrzega w polskiej rzeczywistości wymiar duchowy, który w jego własnym świecie został zatarty.

Niejednoznaczności interpretacyjne

Czy absurd świata polskiego różni się od absurdu świata zachodniego? absurd PRL-u jest tragiczny, gdyż dotyczy przemocy i głodu, a absurd Zachodu jest trywialny i konsumpcyjny; oba absurdy są równie głębokie, gdyż oba światy oderwane są od ludzkiej prawdy; Czy Andrews jest postacią, która się zmienia? bohater przechodzi istotną przemianę i zaczyna widzieć świat inaczej; Andrews pozostaje przede wszystkim obserwatorem, a zmiana jest powierzchowna; Czy opowiadanie jest polityczne czy apolityczne? opowiadanie jest polityczne, gdyż dotyczy konkretnego historycznego wydarzenia, jak stan wojenny; opowiadanie przekracza politykę i jest refleksją egzystencjalną, uniwersalną dla człowieka w kryzysie; Czy tytułowy Andrews jest postacią pozytywną czy krytycznym autoportretem naukowca? Andrews jest postacią sympatyczną, symbolizuje pokorę i otwartość na cudze doświadczenie; Tokarczuk krytykuje w jego postaci europejski racjonalizm i oderwanie od prawdziwego życia.

Kwestie sporne to nie błąd opracowania - to miejsca, w których różni badacze czytają tekst inaczej. Na wypracowaniu liczy się nie wybór jednej odpowiedzi, ale uzasadnienie własnego stanowiska argumentami z tekstu.

Baza faktów tego opracowania

Fakty źródłowe
104
Pewność wysoka
64
Źródła sprawdzone
11
Kwestie sporne
4

Każde zdanie tego opracowania jest powiązane z konkretnym faktem z bazy, a cytatów z utworu nie zamieszczamy - treść omawiamy własnymi słowami. Ocena jakości treści: 94,5/100 (próg publikacji 90/100).

Metodę, kategorie zarzutów fact-checku i ograniczenia opisujemy na stronie jak powstają opracowania . Znalazłeś błąd w tym opracowaniu? Zgłoś go mailem - poprawiamy treść, nie tylko odpowiadamy.

To musisz wiedzieć (pewniaki na sprawdzian)

✓
zakończenie

Opowiadanie kończy się powrotem Andrewsa do Anglii: rzeczywistość, która przed wyjazdem wydawała mu się uporządkowana i normalna, po doświadczeniu warszawskiego stanu wojennego jawi się mu jako równie absurdalna i umowna; bohater wraca z nową wrażliwością na ulotność i chaos świata.

✓
postać

Profesor Andrews — główny bohater opowiadania, angielski psycholog i wykładowca, który przyjeżdża do Warszawy i doświadcza wprowadzenia stanu wojennego.

✓
postać

Tłumaczka — osoba mająca pomagać Andrewsowi w porozumiewaniu się podczas wykładów, która nie zjawia się na umówionym spotkaniu.

✓
postać

Polska rodzina goszcząca Andrewsa — warszawiacy, którzy przyjmują zagubionego cudzoziemca i pomagają mu przetrwać w trudnej rzeczywistości.

✓
postać

Goście hotelowi — cudzoziemcy i Polacy mieszkający w hotelu razem z Andrewsem, którzy reagują różnie na stan wojenny.

✓
postać

Wojskowi i milicjanci — przedstawiciele władz stanu wojennego, obecni na ulicach i w instytucjach.

✓
postać

Mieszkańcy Warszawy — tło ludzkie opowiadania, ludzie kolejek, pustych sklepów i zamkniętych domów.

✓
postać

Angielskie otoczenie Andrewsa — świat bohatera przed wyjazdem do Polski, symbol bogatej Europy Zachodniej i jej przyzwyczajeń.

✓
fakt

Tło: Warszawa w grudniu 1981 roku, w dniach wprowadzenia stanu wojennego

✓
fakt

Tło: Puste, zimowe ulice miasta, przed którymi stoją czołgi i wojskowa technika

✓
fakt

Narracja trzecioosobowa z punktem widzenia bohatera; narrator prowadzi czytelnika za percepcją Profesora Andrewsa.

✓
motyw

Czy absurd świata polskiego różni się od absurdu świata zachodniego? absurd PRL-u jest tragiczny, gdyż dotyczy przemocy i głodu, a absurd Zachodu jest trywialny i konsumpcyjny.

✓
motyw

Czy Andrews jest postacią, która się zmienia? bohater przechodzi istotną przemianę i zaczyna widzieć świat inaczej; Andrews pozostaje przede wszystkim obserwatorem, a zmiana.

✓
motyw

Spotkanie dwóch światów: Opowiadanie zestawia ze sobą rzeczywistość PRL-u w stanie wojennym i bogatą Europę Zachodnią; kontrast ten ukazuje różnice cywilizacyjne i wspólne ludzkie.

Quiz sprawdzający znajomość lektury

Pytanie 1 z 15
Poziom: Podstawowy
Punkty:0

Kim jest Profesor Andrews w utworze?

Powiązane lektury, pojęcia słownikowe i narzędzia CKE

Częste pytania o lekturę „Profesor Andrews w Warszawie” (FAQ)

Kto jest autorem i w jakiej epoce powstał utwór „Profesor Andrews w Warszawie”? ▼

Autorem utworu „Profesor Andrews w Warszawie” jest Olga Tokarczuk. Dzieło powstało w 1998 r. Gatunek literacki: opowiadanie (proza krótka).

O czym opowiada „Profesor Andrews w Warszawie”? ▼

Andrews przybywa do Warszawy, by wygłaszać wykłady z psychologii, i zamieszkuje w hotelu, nieświadomy zbliżających się wydarzeń politycznych. Opowiadanie kończy się powrotem Andrewsa do Anglii: rzeczywistość, która przed wyjazdem wydawała mu się uporządkowana i normalna, po doświadczeniu warszawskiego stanu wojennego jawi się mu jako równie absurdalna i umowna. Pełne opracowanie „Profesor Andrews w Warszawie” obejmuje streszczenie z podziałem na wątki, bohaterów, motywy literackie i quiz.

Jakie są najważniejsze motywy literackie w „Profesor Andrews w Warszawie”? ▼

Do najważniejszych motywów w utworze „Profesor Andrews w Warszawie” należą: Spotkanie dwóch światów, Absurd i dezorientacja, Granice wiedzy naukowej, Historia i jednostka, Obcość i język. Motywy te są często wykorzystywane w tematach wypracowań maturalnych i egzaminacyjnych.

Kto jest głównym bohaterem „Profesor Andrews w Warszawie”? ▼

Kluczową postacią utworu jest Profesor Andrews. W utworze występują również m.in.: Tłumaczka, Polska rodzina goszcząca Andrewsa, Goście hotelowi.

Zobacz także inne lektury z poziomu: Liceum PP

Weryfikacja i lektura źródłowa

Źródła zewnętrzne i materiały CKE do lektury „Profesor Andrews w Warszawie”

Zweryfikowane zasoby instytucji publicznych, bibliotek cyfrowych oraz informatorów egzaminacyjnych, które poszerzają kontekst lekturowy i historycznoliteracki.