Motyw: Język, mowa i porozumienie

Alicja w Krainie Czarów

Lewis Carroll (1865 r.)

Wybór utworów. Brzeg rzeki w letni dzień; norka królika pod ziemią; hala pełna drzwi na dnie norki; dom Białego Królika; ogród pełen róż; dom księżnej i kuchnia z pieprzem; stół herbacianego przyjęcia; sąd, w którym toczy się proces. Fabuła rozpoczyna się w letni dzień nad rzeką, gdzie Alicja ze siostrą i znajomymi spędza popołudnie. Alicja widzi spieszącego się Białego Królika w kamizelce, który mówi do siebie i zagląda do kieszonkowego zegarka. Dziewczynka podąża za królikiem i wpada do jego norki, przez co trafia do podziemnego świata. Na dnie norki Alicja znajduje się w hali pełnej drzwi, a na stole leży butelka z napojem i tort zmieniający jej wzrost. Alicja naprzemiennie rośnie i maleje, pijąc napój i jedząc tort, przez co jej ciało staje się nieprzewidywalne. Pływa we własnych łzach, które zalały salę, i bierze udział w wyścigu kołowym bez zwycięzców. Alicja trafia do domu Białego Królika, gdzie rośnie do rozmiarów, które nie mieszczą się w pomieszczeniu.

11 postaci 15 zdarzeń

Poezja

Brzechwa dzieciom

Jan Brzechwa (1953 r.)

Wybór utworów. Wieś, rzeczka i krzak nad wodą (Kaczka Dziwaczka). Targ i stragan z warzywami w dzień targowy (Na straganie). Ogród warzywny i grządki (Pomidor, Chrzan, Na straganie). Dom, kanapa i pokój (Leń, Samochwała). Gabinet lekarski (Żaba). Miasta, miasteczka i okolice w różnych częściach Polski (Sójka). Kaczka Dziwaczka mieszka nad rzeczką, obok krzaka, ale zamiast trzymać się wody wyrusza na piesze wycieczki. Kaczka załatwia zwykłe sprawy na opak — jej sprawunki w mieście nie mają wiele wspólnego że zdrowym rozsądkiem, co zadziwia inne kaczki.

11 postaci 18 zdarzeń

Doktor Dolittle i jego zwierzęta

Hugh Lofting (1920 r.)

Wybór utworów. Miasteczko Puddleby nad rzeką Marsh w Anglii. Dom doktora na skraju Puddleby z dużym ogrodem i stawem. Morze i rejs statkiem w kierunku równika. Afrykańskie królestwo Jolliginka rządzone przez nieufnego króla. Kraj małp w głąb Afryki. Wyspa piratów Barbaria na oceanie. Bezimienna skalista wyspa, na której znaleziono zaginionego rybaka. Doktor John Dolittle mieszka w Puddleby z siostrą Sarą. Handlarz kociej karmy radzi mu, by leczył zwierzęta zamiast ludzi. Papuga Polinezja uczy doktora mowy zwierząt. Doktor opanowuje mowę zwierząt; zaczynają przychodzić zwierzęcy pacjenci.

12 postaci 18 zdarzeń

Ferdydurke (fragmenty)

Witold Gombrowicz (1937 r.)

Fragmenty. Warszawa lat trzydziestych XX wieku: mieszkanie Józia, gimnazjum dyrektora Piórkowskiego, pensja i nowoczesny dom Młodziaków w willowej dzielnicy; Bolimowo pod Warszawą: dwór wujostwa Hurleckich, jego wnętrza, kredens, ogród i okolice wiejskie. Utwór powstał jako polemika z nieprzychylnymi recenzjami debiutanckiego tomu opowiadań Pamiętnik z okresu dojrzewania z 1933 roku; pierwotnie miał to być krótki pamflet wymierzony w krytyków, których narratorka nazywa ciotkami kulturalnymi. Pierwsze wydanie książkowe ukazało się jesienią 1937 roku w warszawskim Towarzystwie Wydawniczym Rój, z datą 1938 na karcie tytułowej; rozbieżność między rzeczywistym rokiem druku a datą wydania powtarzają wszystkie opracowania, w tym encyklopedyczne i autorskie. Pierwsze wydanie zilustrował Bruno Schulz, który jest także autorem okładki; opracowania podkreślają, że publikacja stała się wydarzeniem literackim i przyniosła autorowi rozgłos w środowisku.

18 postaci 20 zdarzeń

Poezja

Najpiękniejsze wiersze

Danuta Wawiłow (1999 r.)

Wybór utworów. Dom rodzinny, poranek i kuchnia. Łazienka, przedpokój oraz tramwaj. Podwórko z kałużami po deszczu. Sypialnia dziecka wieczorem. Kuchnia i szafka z daktylami. Droga w nieznane i kraina marzeń. Trójkątne królestwo i sala tronowa. Pokój, w którym dziecko lepi z plasteliny. Dom, w którym mieszka siostra. Przestrzeń dziecięcej wyobraźni. Tytuł Najpiękniejsze wiersze nie jest autorskim tomem z jednym pierwodrukiem, lecz nazwą, którą różni wydawcy nadają wyborom wierszy pochodzących z różnych tomików autorki, dlatego nie istnieje jeden kanoniczny spis treści tego zbioru i trzeba go.

12 postaci 18 zdarzeń

Opowiadanie

Profesor Andrews w Warszawie

Olga Tokarczuk (1998 r.)

Fragmenty. Warszawa w grudniu 1981 roku, w dniach wprowadzenia stanu wojennego. Puste, zimowe ulice miasta, przed którymi stoją czołgi i wojskowa technika. Warszawski hotel, w którym mieszka Andrews i goście z zagranicy. Domy i wnętrza mieszkań Polaków, do których błąka się bohater. Londyn i angielska rzeczywistość po powrocie bohatera z Polski. Andrews, angielski psycholog i wykładowca, przyjeżdża do Warszawy, aby wygłosić cykl wykładów, i zamieszkuje w jednym z hoteli stolicy. Bohater w momencie przyjazdu doświadcza Warszawy jako miasta nieznajomego, pełnego cudzych znaków i języka, którego nie rozumie, co od początku budzi w nim poczucie osaczenia. Andrews wkrótce staje przed problemem porozumienia: wykład ma się odbyć, ale tłumaczka, która ma mu pomóc, nie przychodzi, a bohater nie zna języka polskiego.

10 postaci 12 zdarzeń

Rany Julek! O tym, jak Julian Tuwim został poetą

Agnieszka Frączek (2013 r.)

Wybór utworów. Łódź, kamienica i jej podwórko oraz ciemne schody, koniec XIX i początek XX wieku (akcja zaczyna się przy narodzinach bohatera we wrześniu 1894 roku). Sieradz, dom ciotki Rozalii, do której Julek ucieka po złej ocenie. Wakacje poza Łodzią, miejsce nieustalone, skąd bohater przywozi jaszczurki i zaskrońce. Bohaterem książki jest Julian Tuwim, nazywany w domu Julkiem, urodzony we wrześniu 1894 roku w Łodzi.

7 postaci 13 zdarzeń

Rok 1984

George Orwell (1949 r.)

Oceania - jedno z trzech superpaństw świata, rządzone przez Partię i kult Wielkiego Brata. Londyn, główny pas pierwszej strefy (Airstrip One) - zrujnowane miasto wiecznych wojen i telemetrycznych ekranów. Ministerstwo Prawdy - miejsce pracy Winstona, instytucja fałszująca dokumenty i przeszłość. Akcja rozpoczyna się w roku 1984 w Oceanii, gdzie Winston Smith, pracownik Ministerstwa Prawdy, wraca do mieszkania bloku Zwycięstwo i pod czujnym okiem ekranu telemetrycznego zaczyna pisać dziennik, czyli czyn zakazany przez partię. Świat powieści podzielony jest na trzy superpaństwa stale ze sobą walczące: Oceanii, Eurazję i Wschodni Ameryk; wojna trwa non stop i służy utrzymaniu społeczeństwa w biedzie i posłuszeństwie.

10 postaci 12 zdarzeń

Klasy 7-8 Uzupełniająca

Sposób na Alcybiadesa

Edmund Niziurski (1964 r.)

Wybór utworów. Męska jedenastoletnia szkoła dysedukacyjna im. Lindego w powojennej Warszawie; klasa VIIIa w końcowym roku nauki, tuż przed egzaminami; ulice i zabytki Warszawy w czasie oprowadzania wycieczki z Ełku; kółko teatralne i korytarze szkolne jako przestrzeń układów między uczniami. Akcja rozgrywa się w męskiej jedenastoletniej szkole dysedukacyjnej im. Lindego w Warszawie, wśród uczniów kończących szkołę Uczniowie klasowo porozumiewają się przeciwko nauczycielom, których nazywają gogami, i budują spisek opanowania szkoły Chłopcy dążą do wypracowania skutecznych sposobów na każdego z pedagogów, próbując najpierw prośb i podstępów Własne metody uczniów okazują się nieudolne, więc postanawiają kupić gotowy sposób za pieniądze Na cały sposób stać ich tylko na najtańszy, czyli SPONA, czyli Sposób na Alcybiadesa SPONA zostaje zakupiona od niejakiego Wątłusza Pierwszego, który sam nie pamięta jej treści Treść sposobu wtajemnicza chłopców Juliusz Lepki zwany Szekspirem, prezes kółka.

11 postaci 12 zdarzeń

Dramat

Wesele

Stanisław Wyspiański (1901 r.)

Wiejska izba Bronowic, w której odbywa się wesele inteligencji krakowskiej z chłopami. Przedsionek i podwórze chaty, gdzie pojawiają się postacie fantastyczne. Ta sama izba po północy, wypełniona widzeniami i tańcem chocholim. Bronowice pod Krakowem na przełomie XIX i XX wieku, w Galicji pod zaborem austriackim. Wesele jest osnute na autentycznym ślubie poety Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną, zawartym w lutym 1900 roku w Bronowicach pod Krakowem, gdzie inteligencja krakowska bawiła się razem z chłopami. Dramat składa się z trzech aktów: pierwszym jest przyjęcie nowożeńców, drugim wesele z kontrastem dwóch światów, a trzecim zabawa, w której kolejni goście doświadczają widzeń, a całość kończy chocholi taniec.

15 postaci 16 zdarzeń

Poezja

Wiersze dla dzieci

Julian Tuwim (1938 r.)

Wybór utworów. Stacja kolejowa i trasa pociągu; ogród i pole z rzepką; afrykańska wioska i szkoła; dom pana Hilarego; podniebna podróż aeroplanem; dwudziestolecie międzywojenne. Tytuł Wiersze dla dzieci nie oznacza jednego utworu, lecz zbiorczy tytuł, pod którym w rozmaitych wydaniach ukazują się wiersze Tuwima dla najmłodszych; skład i układ tomów różnią się między wydawcami. Wiersz Bambo, najstarszy z omawianych w szkole utworów tego zbioru, ukazał się po raz pierwszy w 1935 roku na łamach Wiadomości Literackich.

12 postaci 15 zdarzeń

Klasy 7-8 Uzupełniająca

Złodziejka książek

Marcus Zusak (2005 r.)

Wybór utworów. Fikcyjne miasteczko Molching na przedmieściach Monachium w III Rzeszy. Ulica Himmel (Himmel Street) - dom Hubermannów i sąsiedzi Liesel. Piwnica Hubermannów - miejsce nauki czytania, schronienia Maksa i ocalenia Liesel. Dom burmistrza Ilsa Hermann i jego biblioteka. II wojna światowa, III Rzesza w latach 1939-1943 i później. Liesel Meminger trafia na wychowanie do przybranych rodziców Hansa i Rosy Hubermann w Molching pod Monachium, bo jej ojciec został zabrany przez nazistów jako komunista, a matka zmuszona jest ją oddać, by ją chronić. W pociągu do rodziny zastępczej umiera młodszy brat Liesel, Werner Meminger, i zostaje pochowany na cmentarzu przy torach - po jego pogrzebie dziewczynka kradnie pierwszą książkę, podręcznik grabarza. Hans Hubermann, ojciec zastępczy, akordeonista i malarz, buduje z Liesel bliską, kochającą relację i uczy ją czytać i pisać; razem zapisują nowe słowa na ścianie piwnicy.

12 postaci 17 zdarzeń