Przejdź do treści
Lektury Polskie Kanon CKE 2026/2027
Menu
Arkusze CKE

Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata

Zofia Kossak-Szczucka

baśń dla dzieci, określana też jako powieść dla dzieci i literatura dziecięca o cechach fantastycznych; w wydaniach książkowych tytuł bywa rozszerzany o słowo baśń

11
Bohaterów
18
Wydarzeń fabuły
8
Motywów literackich
12
Pytań w quizie

Opracowanie w wersji 1 · aktualizacja 26.09.2026 · jak powstają opracowania

Streszczenie w pigułce

Czytelnik poznaje dwór w Górkach Wielkich, jego ludzkich mieszkańców, zwierzęta oraz niewidzialne istoty, którymi opiekuje się skrzat Kacperek. Utwór kończy się szczęśliwie i bez otwartych wątków.

Streszczenie szczegółowe

Czas, miejsce i punkt wyjścia

Tło i przestrzeń wydarzeń

dwór w Górkach Wielkich na Śląsku Cieszyńskim, wraz z jego wnętrzami, strychem i otoczeniem; źródła podają też, że chodzi o dwór rodziny Kossaków; okolice dworu: rzeka Brennica i jej duch, oraz góra, pod którą mieszka zły duch Sato.

Początek historii i zawiązanie akcji

Akcja utworu rozgrywa się na Śląsku Cieszyńskim w pierwszych latach po tym, jak ten region znalazł się w granicach II Rzeczypospolitej. Głównym miejscem wydarzeń jest stary dwór w Górkach Wielkich, w którym mieszka rodzina Kossaków.

Przebieg wydarzeń i węzłowe wątki

Dwór w Górkach Wielkich

Czytelnik poznaje dwór w Górkach Wielkich, jego ludzkich mieszkańców, zwierzęta oraz niewidzialne istoty, którymi opiekuje się skrzat Kacperek.

Ranna sowa na strychu

Tadzio i Julek przynoszą z lasu ranną sowę i umieszczają ją na strychu, nie wiedząc, że jest sługą złego ducha Sata.

Kradzież kolczyka

Sowa wykrada pozostawiony bez opieki magiczny kolczyk Kacperka i nocą odlatuje z nim do swojego pana.

Odkrycie straty

Kacperek zauważa brak kolczyka i szuka winnego; cały domowy świat magiczny ogarnia panika.

Sato bez mocy

Sato otrzymuje kolczyk, ale nie potrafi uruchomić jego mocy, bo talizman działa tylko w rękach prawowitego właściciela.

Porwanie Kacperka

Sato rozkazuje swoim sługom porwać Kacperka; skrzat wyrusza do lasu i zostaje uwięziony.

Narada domowych istot

Przerażone istoty z dworu naradzają się, jak ratować Kacperka, i zwracają się o radę do anioła opiekuńczego.

Kluczek przejmuje dowodzenie

Stary Kluczek przekonuje pozostałych, że Kacperek zasłużył na ratunek, i staje na czele przygotowań.

Poselstwo do ducha Brennicy

Kluczek i pies Bekas idą do Hlacza Chlustacza, ducha rzeki Brennicy, i uzyskują jego pomoc.

Podstęp z radą o słońcu

Hlacz Chlustacz podsuwa Świdrowcowi nieprawdziwą wiadomość, że kolczyk odzyska moc po wystawieniu na słońce.

Kolczyk na drzewie

Sato uwzględnia tę radę i wiesza skradziony kolczyk na drzewie.

Wyprawa na górę

Zwierzęta i drobne domowe stworzenia wyruszają pod wodzą Kluczka na górę, na której mieszka Sato.

Zwiad Iglacza

Stary jeż Iglacz pełni podczas wyprawy rolę zwiadowcy i rozpoznaje teren wokół siedziby Sata.

Finał i rozwiązanie

Zakończenie losów bohaterów

Utwór kończy się szczęśliwie i bez otwartych wątków. Po bitwie na górze domowe istoty odzyskują magiczny kolczyk i uwalniają Kacperka; gdy kolczyk wraca do jego rąk, odzyskuje pełną moc, a Sato że swoimi sługami traci siły i zostaje pozbawiony władzy.

Puentujące rozstrzygnięcie

Cała drużyna wraca bezpiecznie do dworu w Górkach Wielkich, gdzie życie wraca do dawnego, spokojnego porządku. Kacperek odzyskuje godność opiekuna domu i przysięga, że już nigdy nie zostawi swojego magicznego kolczyka bez opieki.

Bohaterowie utworu

11 postaci

Kacperek

Główny bohater

tytułowy skrzat domowy, nazywany podciepkiem

Opiekun dworu w Górkach Wielkich i wszystkich zamieszkujących go istot

Cechy i działania:
  • • Kacperek jest istotą bardzo starą: źródła podają, że sprawuje opiekę nad dworem od trzystu czternastu lat.
  • • Kacperek ma dobrotliwą i rozumną twarz oraz rzadką, szpakowatą bródkę; jego lewe ucho jest znacznie większe i grubsze od prawego.
  • • Kacperek zostawia magiczny kolczyk bez opieki w swoim posłaniu na strychu, co umożliwia kradzież.
  • • Kacperek odkrywa utratę kolczyka i szuka winnego wśród domowników, początkowo nie wiedząc, kto go zabrał.
  • • Kacperek wyrusza w stronę siedziby Sata, zostaje schwytany i uwięziony, prawdopodobnie pod kamieniem.

Sato

Główny bohater

zły duch lasu i główny antagonista

Mieszka pod pobliską górą i strzeże ukrytego zbójeckiego skarbu

Cechy i działania:
  • • Sato strzeże ukrytego w górze zbójeckiego skarbu i jest istotą zachłanną oraz dążącą do władzy.
  • • Sato zazdrości domowym skrzatom swobody, jaką daje im magiczny kolczyk, i pragnie przejąć tę moc dla siebie.
  • • Sato nie potrafi uruchomić skradzionego kolczyka, bo ten działa wyłącznie w rękach prawowitego właściciela.
  • • Sato wierzy w podstępną radę i wiesza skradziony kolczyk na drzewie, wystawiając go na działanie słońca.

Sowa

Główny bohater

ranna sowa przyniesiona przez chłopców na strych

Służka złego ducha Sata

Cechy i działania:
  • • Sowa okazuje się służką złego ducha Sata i działa na jego rzecz.
  • • Sowa dostrzega blask kolczyka i nocą wykrada go, a następnie zanosi swojemu panu, Satowi.

Stary Kluczek

Główny bohater

najstarsza po Kacperku istota zamieszkująca dwór

Przywódca narady i wyprawy ratunkowej

Cechy i działania:
  • • Stary Kluczek, najstarsza po Kacperku istota domowa, przejmuje przewodnictwo nad naradą i wyprawą.

Hlacz Chlustacz

Postać drugoplanowa

duch rzeki Brennicy

Sojusznik domowych istot

Cechy i działania:
  • • Hlacz Chlustacz zgadza się pomóc domowym istotom i podsuwa Świdrowcowi mylną radę, że kolczyk nabierze mocy dopiero po wystawieniu na słońce.

Filon

Postać drugoplanowa

gołąb należący do domowej drużyny

Ten, który odzyskuje skradziony kolczyk

Cechy i działania:
  • • Gołąb Filon wykrada kolczyk z drzewa; w ucieczce przed pościgiem traci wszystkie pióra z ogona.

Bekas

Postać drugoplanowa

pies z dworu, określany w źródłach jako Wielki Łowczy

Uczestnik wyprawy ratunkowej

Miaulina

Postać drugoplanowa

kotka mieszkająca we dworze

Jedna z domowych istot biorących udział w wydarzeniach

Tadeusz

Postać drugoplanowa

syn Zofii i Zygmunta

W opracowaniach nazywany też Tadziem

Julian

Postać drugoplanowa

syn Zofii i Zygmunta

W opracowaniach nazywany też Julkiem

Jeż Iglacz

Postać drugoplanowa

stary jeż z otoczenia dworu

Zwiadowca wyprawy ratunkowej

Relacje między bohaterami

Kto z kim jest powiązany i co z tego powiązania wynika dla fabuły.

Mapa pokazuje strukturę powiązań - każda linia to jedna relacja opisana niżej.

Kacperek Sato Stary Kluczek Filon Hlacz Chlusta… Sowa Tadeusz
Kacperek - Sato

konflikt: Sato chce przejąć moc kolczyka, kradnie go przez sowę i więzi Kacperka

Kacperek - Stary Kluczek

współpraca i zależność: Kluczek jest najstarszym domownikiem po Kacperku i organizuje wyprawę ratunkową

Kacperek - Tadeusz

opieka: skrzat jest niewidzialnym opiekunem dworu, w którym mieszkają chłopcy

Sowa - Sato

służba: sowa jest sługą złego ducha i wykonuje jego polecenia

Stary Kluczek - Hlacz Chlustacz

sojusz: Kluczek prosi ducha rzeki Brennicy o pomoc w ratowaniu Kacperka

Filon - Kacperek

pomoc: gołąb odzyskuje skradziony kolczyk i tym samym przywraca Kacperkowi moc

Plan wydarzeń

18 punktów
1

Dwór w Górkach Wielkich

Czytelnik poznaje dwór w Górkach Wielkich, jego ludzkich mieszkańców, zwierzęta oraz niewidzialne istoty, którymi opiekuje się skrzat Kacperek.

2

Ranna sowa na strychu

Tadzio i Julek przynoszą z lasu ranną sowę i umieszczają ją na strychu, nie wiedząc, że jest sługą złego ducha Sata.

3

Kradzież kolczyka

Sowa wykrada pozostawiony bez opieki magiczny kolczyk Kacperka i nocą odlatuje z nim do swojego pana.

4

Odkrycie straty

Kacperek zauważa brak kolczyka i szuka winnego; cały domowy świat magiczny ogarnia panika.

5

Sato bez mocy

Sato otrzymuje kolczyk, ale nie potrafi uruchomić jego mocy, bo talizman działa tylko w rękach prawowitego właściciela.

6

Porwanie Kacperka

Sato rozkazuje swoim sługom porwać Kacperka; skrzat wyrusza do lasu i zostaje uwięziony.

7

Narada domowych istot

Przerażone istoty z dworu naradzają się, jak ratować Kacperka, i zwracają się o radę do anioła opiekuńczego.

8

Kluczek przejmuje dowodzenie

Stary Kluczek przekonuje pozostałych, że Kacperek zasłużył na ratunek, i staje na czele przygotowań.

9

Poselstwo do ducha Brennicy

Kluczek i pies Bekas idą do Hlacza Chlustacza, ducha rzeki Brennicy, i uzyskują jego pomoc.

10

Podstęp z radą o słońcu

Hlacz Chlustacz podsuwa Świdrowcowi nieprawdziwą wiadomość, że kolczyk odzyska moc po wystawieniu na słońce.

11

Kolczyk na drzewie

Sato uwzględnia tę radę i wiesza skradziony kolczyk na drzewie.

12

Wyprawa na górę

Zwierzęta i drobne domowe stworzenia wyruszają pod wodzą Kluczka na górę, na której mieszka Sato.

13

Zwiad Iglacza

Stary jeż Iglacz pełni podczas wyprawy rolę zwiadowcy i rozpoznaje teren wokół siedziby Sata.

14

Bitwa

Na górze dochodzi do walki między domowymi istotami a duchami Sata.

15

Filon odzyskuje kolczyk

Gołąb Filon wykrada kolczyk z drzewa, tracąc w ucieczce pióra z ogona.

16

Uwolnienie Kacperka

Domowe istoty uwalniają Kacperka z miejsca uwięzienia i oddają mu jego kolczyk.

17

Klęska Sata

Kolczyk w rękach Kacperka odzyskuje moc; Sato i jego sługi zostają osłabieni i pozbawieni władzy.

18

Powrót do dworu

Wszystkie istoty wracają bezpiecznie do dworu, gdzie życie wraca do dawnego porządku, a Kacperek przysięga nigdy więcej nie zostawiać kolczyka bez opieki.

Czas i miejsce akcji

dwór w Górkach Wielkich na Śląsku Cieszyńskim, wraz z jego wnętrzami, strychem i otoczeniem; źródła podają też, że chodzi o dwór rodziny Kossaków; okolice dworu: rzeka Brennica i jej duch, oraz góra, pod którą mieszka zły duch Sato; nazwa tej góry jest w źródłach różna, raz Zebrzydka, raz Rzybrzyczka i raz Zebrzydka w formie zbliżonej do Zebrzydki — patrz ambiguities; czas akcji: okres międzywojenny, wkrótce po przyłączeniu Śląska Cieszyńskiego do II Rzeczypospolitej; jedno z opracowań datuje akcję wprost na rok 1924, a publikacja utworu nastąpiła w połowie lat dwudziestych XX wieku; świat przedstawiony jest dwuwarstwowy: obok rzeczywistości ludzi istnieje równoległa, niewidzialna dla ludzi rzeczywistość istot nadprzyrodzonych, zamieszkująca ten sam dom.

Motywy literackie i problematyka

walka dobra ze złem

Cała fabuła sprowadza się do starcia dwóch stron: zgodnej wspólnoty domowej, na czele której stoi Kacperek, oraz dążącego do władzy Sata i jego sług. Dobro zwycięża, gdy istoty przestają się bać i działają razem.

Przykłady z tekstu: Narada domowych istot: Przerażone istoty z dworu naradzają się, jak ratować Kacperka, i zwracają się o radę do anioła opiekuńczego.; Istoty zwracają się o radę do anioła opiekuńczego, który zaleca im wspólne działanie i ratowanie Kacperka.
Motyw w literaturze: Dobro i zło →

przyjaźń i wzajemna odpowiedzialność

Kluczek przełamuje strach domowników argumentem, że Kacperek przez lata troszczył się o wszystkich i sam zrobiłby dla nich to samo. Ratunek jest więc odpłatą za wieloletnią, codzienną troskę.

Przykłady z tekstu: Narada domowych istot: Przerażone istoty z dworu naradzają się, jak ratować Kacperka, i zwracają się o radę do anioła opiekuńczego.; Kacperek — tytułowy skrzat domowy, nazywany podciepkiem.
Motyw w literaturze: Dom i rodzina →

odwaga mimo słabości

Domowe istoty są świadome, że są słabsze od duchów z góry, a mimo to wyruszają do walki. Odwaga jest tu pokazana nie jako brak lęku, ale jako działanie pomimo lęku.

konsekwencje zaniedbania obowiązku

Punktem wyjścia katastrofy jest drobna lekkomyślność Kacperka, który zostawia kolczyk bez opieki. Źródła opisujące książkę zwracają uwagę, że właśnie z tej lekkomyślności wynikają wszystkie tytułowe kłopoty.

Przykłady z tekstu: Powrót do dworu: Wszystkie istoty wracają bezpiecznie do dworu, gdzie życie wraca do dawnego porządku, a Kacperek przysięga nigdy więcej nie zostawiać kolczyka bez opieki.; Kacperek odzyskuje godność opiekuna domu i przysięga, że już nigdy nie zostawi swojego magicznego kolczyka bez opieki.

dom jako przestrzeń chroniona

Dwór jest przedstawiony jako uporządkowana wspólnota ludzi, zwierząt i istot nadprzyrodzonych, w której każdy ma swoje zadanie. Zagrożenie z zewnątrz narusza ten porządek, a finał przywraca go.

Przykłady z tekstu: Obok ludzi i ich zwierząt domowych, między innymi psów i kotów, w tym samym dworze żyją niewidzialne dla człowieka, przyjazne i niegroźne istoty nadprzyrodzone.; Do obowiązków Kacperka należy pilnowanie domu i zwierząt, odnajdywanie zgubionych przedmiotów, gaszenie świateł na noc oraz zamykanie drzwi i okiennic.

przyroda i krajobraz Śląska Cieszyńskiego

Świat utworu jest osadzony w konkretnym krajobrazie: rzeka Brennica z własnym duchem, lasy, góra z ukrytym skarbem. Fantastyka jest tu spleciona z realistycznym opisem regionu.

Przykłady z tekstu: Mieszka pod pobliską górą i strzeże ukrytego zbójeckiego skarbu.; Akcja utworu rozgrywa się na Śląsku Cieszyńskim w pierwszych latach po tym, jak ten region znalazł się w granicach II Rzeczypospolitej.
Motyw w literaturze: Magia, fantastyka i baśniowość →

tożsamość polska i przywiązanie do rodzinnego miejsca

Akcja rozgrywa się wkrótce po przyłączeniu Śląska Cieszyńskiego do Polski, a źródła opisują obecność tego kontekstu w sposobie przedstawienia regionu. Motyw ten jest przedmiotem sporów interpretacyjnych i dlatego został omówiony także w ambiguities.

Przykłady z tekstu: Wybór uzasadniano między innymi wzmacnianiem tożsamości regionalnej, a decyzja wywołała publiczną dyskusję o trudności języka oraz o sposobie przedstawienia Niemców i Ślązaków.; Akcja utworu rozgrywa się na Śląsku Cieszyńskim w pierwszych latach po tym, jak ten region znalazł się w granicach II Rzeczypospolitej.

opieka i wymiar religijny

Nad dworem i chłopcami czuwają aniołowie opiekuńczy, którzy doradzają domowym istotom w chwili kryzysu. Wątek ten nadaje baśni wymiar opieki Opatrzności, choć jego znaczenie bywa różnie odczytywane.

Przykłady z tekstu: Narada domowych istot: Przerażone istoty z dworu naradzają się, jak ratować Kacperka, i zwracają się o radę do anioła opiekuńczego.; Nad dworem i chłopcami czuwają również aniołowie opiekuńczy, którzy później włączają się w rozwiązanie konfliktu.

Niejednoznaczności interpretacyjne

Który rok jest rokiem pierwszego wydania utworu? 1926 — tak podają Wikipedia polska i angielska, katalogi biblioteczne oraz opis wydawniczy; angielska Wikipedia wskazuje przy tym wydawcę Krakowska Spółka Wydawnicza, a drugie wydanie ukazało się dopiero w 1938 roku, z datą antydatowaną na 1937. Inne lata w zestawieniach wtórnych — w części opracowań i zestawień biograficznych pojawiają się odmienne daty, na przykład 1924; nie potwierdza ich żadne z przebadanych źródeł bibliograficznych ani katalogowych, więc należy je traktować jako niepewne; Czy utwór był najpierw publikowany w odcinkach w czasopiśmie, a dopiero potem wydany jako książka? Brak potwierdzenia — żadne z przebadanych źródeł, w tym artykuły encyklopedyczne, katalogi biblioteczne i opracowania lektury, nie wspomina o pierwodruku odcinkowym ani o tytule czasopisma. Możliwa publikacja odcinkowa — utwór należy do okresu, w którym literaturę dla dzieci często drukowano w czasopismach, a rozbieżność lat (1924, 1926, 1930) mogłaby tłumaczyć osobny rok druku i osobny rok wydania książkowego; jest to jednak hipoteza bez potwierdzenia w źródłach; Jak nazywa się góra, pod którą mieszka Sato? Zebrzydka — taką nazwę podają opracowanie lektury oraz plan wydarzeń i streszczenie zgodne z przebiegiem wyprawy. Rzybrzyczka — taką nazwę góry, na której znajduje się zbójecki skarb strzeżony przez Sata, podaje szczegółowe opracowanie lektury; Jak brzmi nazwa magicznego kolczyka Kacperka? Maru — taką formę podają Wikipedia polska, katalog biblioteczny z opisem wydawniczym oraz szczegółowe opracowanie lektury. Meru — taką formę podaje jedno z opracowań w części opisującej charakterystykę Kacperka; Które określenie regionu i miejscowości jest właściwe: Śląsk Cieszyński czy Beskid Śląski, i od czego pochodzi przymiotnik w tytule? Śląsk Cieszyński i konkretna miejscowość Górki Wielkie — tak podają Wikipedia polska i angielska, katalog biblioteczny biblioteki szkolnej z hasłem Śląsk Cieszyński oraz opis wydawniczy mówiący o domu w Górkach Wielkich. Beskid Śląski — tak określa położenie część opisów bibliotecznych i wydawniczych; jest to nazwa pasma górskiego, w którym leżą Górki Wielkie, a nie nazwa krainy historycznej. Przymiotnik górecki w tytule pochodzi od nazwy miejscowości Górki Wielkie, w której stał dwór rodziny Kossaków; żadne źródło nie wiąże go z nazwą góry; Czy utwór ma wyraźną wymowę dydaktyczną i religijną, czy jest przede wszystkim baśnią przygodową? Opowieść dydaktyczna i religijna — recenzja z fanzinu literackiego odczytuje ją jako historię o walce dobra ze złem, o pokonywaniu własnych słabości i o tym, że nie wolno służyć złu; w fabule występują aniołowie opiekuńcze i motyw opieki nad domem. Baśń przygodowa dla najmłodszych — opisy wydawców i katalogów bibliotecznych przedstawiają książkę przede wszystkim jako porywającą historię przygód skrzata i jego przyjaciół, a nie jako tekst katechetyczny; Czy bohaterem utworu jest jedna postać, Kacperek, czy cała wspólnota domowych istot? Kacperek — tytuł wskazuje na niego, a większość źródeł opisuje fabułę jako historię skrzata, który traci i odzyskuje swój magiczny kolczyk. Wspólnota domowych istot — streszczenia i materiały o charakterze dydaktycznym kładą nacisk na zbiorowy wysiłek, w którym Kluczek, Filon, Bekas, Miaulina i drobne stworzenia odgrywają role niezbędne do uratowania Kacperka; Czy utwór jest dziś podawany w wersji pełnej, skróconej lub adaptowanej i czy różni się między wydaniami i przekładami? Wydania pełne — katalogi biblioteczne opisują wydania książkowe o objętości około stu stron, między innymi wydanie Fundacji Servire Veritati Instytut Edukacji Narodowej z Lublina z 2019 roku z ilustracjami Bartłomieja Grudzienia i numerem ISBN 978-83-88162-76-3. Wersje skrócone i adaptowane — utwór był opracowywany w postaci tekstów towarzyszących szlakom turystycznym w rejonie Brennej oraz jako audiobook; sprawdzone źródła wskazują też, że przekład angielski z 1928 roku zmienia imię tytułowego bohatera, co oznacza ingerencję w tekst; Czy utwór doczekał się kontynuacji albo dalszych książek o skrzacie Kacperku? Brak kontynuacji — artykuły encyklopedyczne podają, że autorka rozważała napisanie dalszej części, ale zamierzenie nie zostało zrealizowane, a utwór opisywany jest jako jej jedyne dzieło skierowane do dzieci. Inne książki autorki dla młodego czytelnika — recenzja literacka wskazuje, że dla starszych dzieci Kossak napisała również Błogosławioną winę, która zachowuje walory Kłopotów Kacperka i dodaje stylizację archaiczną; nie jest to jednak dalszy ciąg historii skrzata; Czy język utworu jest stylizowany na gwarę śląską, czy tylko miejscami archaiczny? Język literacki, miejscami archaiczny — badacze opisują polszczyznę utworu jako wzór piękna, poprawności i prostoty oraz jako piękną, chwilami lekko archaiczną; nie wskazują na konsekwentną gwarę w narracji. Elementy regionalne i stylizacyjne — autorka znała i ceniła kulturę oraz odrębną gwarę Śląska Cieszyńskiego, a badacze podkreślają onomatopeiczne i semantyczne walory języka oraz pomysłowe nazwy wymyślonych stworów; gwara nie jest jednak językiem narracji. Materiały dla uczniów nie są zgodne — część z nich mówi po prostu o trudnym, archaicznym języku, a część o stylizacji, co bywa utożsamiane z gwarą i prowadzi do uproszczenia.

Kwestie sporne to nie błąd opracowania - to miejsca, w których różni badacze czytają tekst inaczej. Na wypracowaniu liczy się nie wybór jednej odpowiedzi, ale uzasadnienie własnego stanowiska argumentami z tekstu.

Baza faktów tego opracowania

Fakty źródłowe
98
Pewność wysoka
74
Źródła sprawdzone
20
Kwestie sporne
10

Każde zdanie tego opracowania jest powiązane z konkretnym faktem z bazy, a cytatów z utworu nie zamieszczamy - treść omawiamy własnymi słowami. 1 twierdzenie odrzuciliśmy jako niepewne, zamiast podawać je uczniowi jako pewnik. Ocena jakości treści: 100/100 (próg publikacji 90/100).

Metodę, kategorie zarzutów fact-checku i ograniczenia opisujemy na stronie jak powstają opracowania . Znalazłeś błąd w tym opracowaniu? Zgłoś go mailem - poprawiamy treść, nie tylko odpowiadamy.

To musisz wiedzieć (pewniaki na sprawdzian)

✓
zakończenie

Utwór kończy się szczęśliwie i bez otwartych wątków. Po bitwie na górze domowe istoty odzyskują magiczny kolczyk i uwalniają Kacperka; gdy kolczyk wraca do jego rąk, odzyskuje pełną moc, a Sato ze swoimi sługami traci siły i zostaje pozbawiony władzy.

✓
postać

Kacperek — tytułowy skrzat domowy, nazywany podciepkiem; opiekun dworu w Górkach Wielkich i wszystkich zamieszkujących go istot.

✓
postać

Sato — zły duch lasu i główny antagonista.

✓
postać

Sowa — ranna sowa przyniesiona przez chłopców na strych; służka złego ducha Sata.

✓
postać

Stary Kluczek — najstarsza po Kacperku istota zamieszkująca dwór; przywódca narady i wyprawy ratunkowej.

✓
fakt

Tło: dwór w Górkach Wielkich na Śląsku Cieszyńskim, wraz z jego wnętrzami, strychem i otoczeniem; źródła podają też, że chodzi o dwór rodziny Kossaków

✓
fakt

Tło: okolice dworu: rzeka Brennica i jej duch, oraz góra, pod którą mieszka zły duch Sato; nazwa tej góry jest w źródłach różna, raz Zebrzydka, raz Rzybrzyczka i raz Zebrzydka w formie.

✓
fakt

Narracja trzecioosobowa, prowadzona przez narratora wszechwiedzącego, który opowiada z pozycji świata istot nadprzyrodzonych i wpuszcza czytelnika za kulisy życia dworu.

✓
motyw

Który rok jest rokiem pierwszego wydania utworu? 1926 — tak podają Wikipedia polska i angielska, katalogi biblioteczne oraz opis wydawniczy.

Quiz sprawdzający znajomość lektury

Pytanie 1 z 12
Poziom: Podstawowy
Punkty:0

Kim jest Kacperek w utworze?

Powiązane lektury, pojęcia słownikowe i narzędzia CKE

Częste pytania o lekturę „Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata” (FAQ)

Kto jest autorem i w jakiej epoce powstał utwór „Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata”? ▼

Autorem utworu „Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata” jest Zofia Kossak-Szczucka. Dzieło powstało w 1926 r. Gatunek literacki: baśń dla dzieci, określana też jako powieść dla dzieci i literatura dziecięca o cechach fantastycznych; w wydaniach książkowych tytuł bywa rozszerzany o słowo baśń.

O czym opowiada „Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata”? ▼

Czytelnik poznaje dwór w Górkach Wielkich, jego ludzkich mieszkańców, zwierzęta oraz niewidzialne istoty, którymi opiekuje się skrzat Kacperek. Utwór kończy się szczęśliwie i bez otwartych wątków. Pełne opracowanie „Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata” obejmuje streszczenie z podziałem na wątki, bohaterów, motywy literackie i quiz.

Jakie są najważniejsze motywy literackie w „Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata”? ▼

Do najważniejszych motywów w utworze „Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata” należą: walka dobra ze złem, przyjaźń i wzajemna odpowiedzialność, odwaga mimo słabości, konsekwencje zaniedbania obowiązku, dom jako przestrzeń chroniona. Motywy te są często wykorzystywane w tematach wypracowań maturalnych i egzaminacyjnych.

Kto jest głównym bohaterem „Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata”? ▼

Kluczową postacią utworu jest Kacperek. W utworze występują również m.in.: Sato, Sowa, Stary Kluczek.

Zobacz także inne lektury z poziomu: Klasy 1–3

Weryfikacja i lektura źródłowa

Źródła zewnętrzne i materiały CKE do lektury „Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata”

Zweryfikowane zasoby instytucji publicznych, bibliotek cyfrowych oraz informatorów egzaminacyjnych, które poszerzają kontekst lekturowy i historycznoliteracki.