Miejsce

Czas, miejsce i punkt wyjścia

Tło i przestrzeń wydarzeń

Beskid Niski, bezludna górska dolina po dawnej wsi łemkowskiej; pusty plac po rozebranej drewnianej cerkwi, goła gliniasta ziemia bez trawy; wyobrażone wnętrze cerkwi z ikonostasem, ikonami i blaskiem słońca; wyobrażony strych cerkwi i dzwonnica z gniazdem puszczyka; droga przez zanikłą wieś, po której jedzie wóz ze starym mieszkańcem.

Początek historii i zawiązanie akcji

Narrator przybywa w bezludne, górskie miejsce w Beskidzie Niskim, gdzie niedawno rozebrano starą drewnianą cerkiew. Ekipa rozbiórkowa pracowała szybko i rozbiórka zajęła zaledwie dwa miesiące.

Przebieg wydarzeń i węzłowe wątki

Rozbiórka cerkwi

Muzealna ekipa w dwa miesiące rozbiera dwustuletnią drewnianą cerkiew i wywozi belki do skansenu, zostawiając goły plac.

Przybycie narratora

Narrator przychodzi na pusty plac w bezludnej dolinie Beskidu Niskiego i zastaje ślad po świątyni.

spotkanie z turystą

Narrator spotyka turystę z aparatem, który pyta, co tu stało, i dowiaduje się o zabraniu cerkwi do muzeum.

Fotografowanie pustki

Turysta odnajduje wzrokiem ślady ścian i fotografuje słoneczną plamę w miejscu prezbiterium.

Wyobrażony początek budowy

Narrator rekonstruuje zimowy początek budowy: wycinkę około stu jodeł i transport pni końmi przez zaspy.

Wznoszenie świątyni

W wyobraźni narratora wiosną wytyczono kamienie węgielne, złożono zrąb, a jesienią przybito ostatnie gonty.

Życie cerkwi

Przez dwieście lat jesienne słońce wpadało przez wrota i ożywiało ikony oraz złocenia snycerki.

Wysiedlenie mieszkańców

Pięćdziesiąt lat przed powrotem potomków mieszkańców wsi wysiedlono przemocą albo podstępem, co odpowiada Akcji Wisła.

Powrót potomków

Po otwarciu wschodniej granicy do opuszczonej, zrujnowanej cerkwi zaczęły przyjeżdżać stare kobiety i rodziny z okolicy.

Modlitwy na klepisku

Stare kobiety klękały na gołej glinie i biły pokłony mimo braku ołtarza, tabernakulum i najważniejszych ikon.

Wizyta starca

Rodzina przywozi na wozie sparaliżowanego starca, który wspomina zesłania, chrzest i naprawę dachu przez ojca.

Jazda przez pamięć wsi

Wóz wraca przez wieś istniejącą tylko w pamięci starca, który wskazuje miejsca po domach i nazywa sąsiadów.

Upadek świątyni

Cerkiew przechylała się, wilgoć niszczyła podwaliny, a bakterie, roztocza i owady rozkładały próchniejące drewno.

Wejście na strych

Narrator wchodzi na strych, gdzie wiązanie dachu trzyma się bez gwoździ, a po dzwonach gnieździ się puszczyk.

Konserwacja i pakowanie

Konserwatorzy zatrzymują rozkład chemikaliami, zawijają belki jak mumie i ładują je na samochody.

Refleksja o nieprzenoszalności miejsca

Narrator dochodzi do wniosku, że miejsce nie ma wymiarów i jest nieuchwytną przestrzenią, więc nie wie, czy cerkiew naprawdę zabrano.

Pytanie o próg

Turysta pyta, gdzie było wejście, a narrator odpowiada, że turysta stoi dokładnie na progu, i na tym utwór się kończy.

Finał i rozwiązanie

Finałowe rozstrzygnięcie

Utwór kończy się wymianą zdań między turystą a narratorem: turysta pyta, gdzie było wejście, a narrator odpowiada, że stoi pan dokładnie na progu. Turysta nieświadomie staje na granicy między światem zewnętrznym a dawnym sacrum, co domyka medytację o tym, że miejsce istnieje mimo zniknięcia budowli.